Αξιοποίηση λογοτεχνικών κειμένων στο Δημοτικό Σχολείο. 2004

«Όταν ανοίγεις ένα βιβλίο, αρχίζει μια γιορτή1»


 
Η Λογοτεχνία στο νέο Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) προσεγγίζεται πάνω στη βάση μιας νέας φιλοσοφίας. Τα λογοτεχνικά κείμενα που προσφέρονται τόσο στα «βιβλία της γλώσσας μου» όσο και στα «Ανθολόγια λογοτεχνικών κειμένων» καθώς και στα νέα βιβλία που πρόκειται να εκδοθούν αντιμετωπίζονται στα πλαίσια της γλωσσικής διδασκαλίας ως επίπεδα λόγου και όχι ως τα μοναδικά πρότυπα γλωσσικής έκφρασης. Προτείνεται η μερική αποσύνδεση της διδασκαλίας των λογοτεχνικών κειμένων από τη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος  (Γραμματική, Συντακτικό) η οποία και επεκτείνεται σε άλλα κείμενα χρηστικά ή επίκαιρα.

Η αξιοποίηση των λογοτεχνικών κειμένων γίνεται με:

Την διακειμενική προσέγγιση (σπουδή ανάλογων κειμένων ή σχετικών θεμάτων σε όλο το μήκος του curriculum, διαθεματικότητα, διεπιστημονικότητα)

Την ερμηνεία του περικειμένου (πληροφοριακά στοιχεία για τον δημιουργό, την εποχή, τις συνθήκες παραγωγής του και παραγωγή διαφορετικών ειδών λόγου από τα παιδιά) 

Την κειμενοκεντρική προσέγγιση (μορφή, δομή και ύφος του κειμένου και μελέτη  της συγκεκριμένης «Γραμματικής της ιστορίας»)

Παιγνιώδεις δραστηριότητες φιλαναγνωσίας (Με μορφή project ή σε καθημερινή και εβδομαδιαία βάση). Ενδεικτικές δραστηριότητες είναι:
Διαγωνισμοί ανάγνωσης-εικονογράφησης-βιβλιοδεσίας λογοτεχνικών κειμένων ή βιβλίων και θέσπιση λογοτεχνικών βραβείων π.χ  «Ο Βιβλιοπαμφάγος της χρονιάς», «Ο ποιητής του σχολείου» κ.ά

Δημιουργική γραφή στη γωνιά της λογοτεχνίας όπου και θα λειτουργεί βιβλιοθήκη με βιβλία που ενδιαφέρουν τα παιδιά. Δημιουργία ανθολογίας ποιημάτων ή κειμένων με συγκεκριμένο θέμα που έχουν διαλέξει τα ίδια τα παιδιά π.χ θάλασσα, ειρήνη, αθλήματα, παροιμίες κ.ά. Δημιουργία εντύπου από τα παιδιά με ολοκληρωμένη μορφή (γράψιμο, εικονογράφηση, βιβλιοδεσία, επιμέλεια, έκδοση και παρουσίαση στην τάξη, στο σχολείο και στο ευρύτερο κοινό). Ανάδειξη της δουλειάς των παιδιών μέσα από δραματοποιήσεις, θεατρικές παραστάσεις, έκδοση και δημοσιοποίηση και τελική παρουσίασή τους σε ευρύ κοινό.  
Παιχνίδια με βιβλία. Φέρνουμε ποικίλο υλικό στην τάξη του τύπου: διαφημιστικά έντυπα εκδοτικών οίκων, λίστες με βιβλία, βιβλία νέας κυκλοφορίας, βιβλιοπαρουσίαση από εφημερίδα, καρτέλες δανεισμού βιβλιοθήκης, προσκλήσεις για βιβλιοπαρουσιάσεις και δουλεύουμε με αυτά βάζοντας τα παιδιά να παράγουν είδη γραπτού λόγου: (σταυρόλεξα και παραγωγή σταυρολέξων από τα παιδιά, ακροστιχίδες, ρέμπους, λεκτικά παιγνίδια, κρεμάλα, βιβλιοκουίζ με διαγωνισμό γνώσεων, δημοσιογραφική κάλυψη βιβλίων, κριτική βιβλίου που διάβασαν, καταγραφή βιβλίων με οικολογικό θέμα,  άρθρο σε σχολική εφημερίδα για βιβλία που αφορούν την τάξη τους ή ένα συγκεκριμένο θέμα, προσθέτουν έναν ακόμα ήρωα και του δίνουν φωνή, λαβαίνουν μέρος και τα ίδια στην υπόθεση του βιβλίου, μεταφέρουν ένα διάλογο σε άλλη μορφή, δίνουν ένα δικό τους τέλος σε μια ιστορία, γράφουν την αρχή μιας ιστορίας όπως θα ήθελαν, με αφορμή την περίληψη ενός βιβλίου γράφουν για το τι μπορεί να διαδραματίζεται στο βιβλίο ή γράφουν έναν υποτιθέμενο διάλογο μεταξύ των κεντρικών ηρώων)

Οι συγγραφείς στα σχολεία (επικοινωνία παιδιών με αποστολή ερωτημάτων, επιστολής- καλέσματος, προγραμματισμός εκδήλωσης, δημιουργία αφίσας –πρόσκλησης κ.ά), δουλειά στην τάξη με τις βαλίτσες των συγγραφέων, παρουσίαση βιβλίων από τα παιδιά. Διοργάνωση έκθεσης βιβλίου με συγκεκριμένο θέμα. Εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Παιδικού Βιβλίου με διοργανωτές και παρουσιαστές τα παιδιά.

Σύνδεση της λογοτεχνίας με όλη τη γκάμα των μαθημάτων. Αξιοποιούμε τα κείμενα στην Ιστορία, στα Θρησκευτικά στη Γεωγραφία για να φέρουμε τη γνώση στην ανθρώπινη διάσταση (προτείνεται η δραματοποίηση). Η αισθητική αγωγή με τη δημιουργική της φύση μπορεί να δώσει ζωή σε ένα λογοτεχνικό κείμενο ή το αντίστροφο (εμπνέομαι από έναν ζωγραφικό πίνακα και γράφω ένα ποίημα…από ένα λογοτεχνικό κείμενο ζωγραφίζω τις εικόνες του…). (Κατασκευή αφίσας-πρόσκλησης- εξώφυλλου βιβλίου) ακόμα και με τη βοήθεια του η/υ.  

Σύνδεση της λογοτεχνίας με ποικίλες μορφές τέχνης (μουσική, ζωγραφική, κολάζ). Κατασκευή λευκωμάτων με βάση ποιήματα του Ελύτη. Κατασκευή «παραμυθοσαλάτας» με βάση παραμύθια του Αισώπου ή άλλων.  Κατασκευή εικονογραφημένων παραμυθιών σε μικρό σχήμα. Μελοποιημένη ποίηση και δημιουργία κειμένων με άλλη μορφή π.χ διάλογοι για κουκλοθέατρο, διάλογοι για παράσταση Καραγκιόζη, αφήγηση με σκοπό την παντομίμα.

Παιχνίδια με τις Νέες Τεχνολογίες. Ανάγνωση –παρουσίαση παραμυθιών ή λογοτεχνικών κειμένων  με cd-rom, στο Διαδίκτυο επικοινωνία με συμμαθητές ή συγγραφείς (e-mail) και συμμετοχή σε Διαδικτυακές δράσεις, στον ηλεκτρονικό υπολογιστή για γράψιμο (μορφοποίηση-επιμέλεια- εκτύπωση) και εικονογράφηση, με κασέτες και βιντεοπροβολές.

Αγαπητοί συνάδελφοι, οι παραπάνω προτεινόμενες δραστηριότητες δεν αποτελούν ανέφικτα βήματα. Το σχολείο είναι ο κύριος υπεύθυνος για την καλλιέργεια της φιλικής στάσης των παιδιών απέναντι στο βιβλίο και γενικότερα της φιλαναγνωσίας. Μιας χρονοβόρας διαδικασίας που για να υλοποιηθεί πρέπει να βασιστεί στο παιχνίδι, στη χαρά, στη δημιουργία και στην ψυχαγωγία μέσα στην τάξη. Δεδομένου ότι παρέχεται στο δάσκαλο το 25% του διδακτικού χρόνου για ανάληψη πρωτοβουλιών και αξιοποίηση δικού του υλικού (επικαιροποιημένη γνώση, εισαγωγή αυθεντικών κειμένων, αυτούσιο λογοτεχνικό βιβλίο στην τάξη, υλοποίηση project, ευέλικτη ζώνη κ.ά) πάντα υπάρχει χρόνος για δημιουργικό και γεμάτο ενδιαφέρον γράψιμο, για ανάγνωση βιβλίων  αφού απώτερος στόχος του σχολείου είναι να γίνουν τα παιδιά «καλοί ακροατές, ομιλητές, συγγραφείς και αναγνώστες».

Η αξιοποίηση λογοτεχνικών κειμένων πρέπει πάνω απ’ όλα να βασίζεται στη φαντασία, στη δημιουργικότητα, στην ενεργητική συμμετοχή των παιδιών μέσα από δράσεις που πραγματικά τα ενδιαφέρουν. Αν ένας από τους στόχους της διδασκαλίας της λογοτεχνίας στο σύγχρονο σχολείο είναι η δημιουργία συνειδητών και ανεξάρτητων αναγνωστών από τα θρανία  πιστεύω ότι αξίζει να προσπαθήσουμε να είμαστε εμείς οι δάσκαλοι εμψυχωτές, οι δάσκαλοι “literacy animator” στο σύγχρονο σχολείο της συμμετοχικότητας.   

 


Φεβρουάριος 2004
Αναστασία Ευσταθίου

 


Αξιοποίηση λογοτεχνικών κειμένων στο Δημοτικό σχολείο


«Όταν ανοίγεις ένα βιβλίο, αρχίζει μια γιορτή2»
 
Η Λογοτεχνία στο νέο Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών (ΔΕΠΠΣ) προσεγγίζεται πάνω στη βάση μιας νέας φιλοσοφίας. Τα λογοτεχνικά κείμενα που προσφέρονται τόσο στα «βιβλία της γλώσσας μου» όσο και στα «Ανθολόγια λογοτεχνικών κειμένων» καθώς και στα νέα βιβλία που πρόκειται να εκδοθούν αντιμετωπίζονται στα πλαίσια της γλωσσικής διδασκαλίας ως επίπεδα λόγου και όχι ως τα μοναδικά πρότυπα γλωσσικής έκφρασης. Προτείνεται η μερική αποσύνδεση της διδασκαλίας των λογοτεχνικών κειμένων από τη διδασκαλία του γλωσσικού μαθήματος  (Γραμματική, Συντακτικό) η οποία και επεκτείνεται σε άλλα κείμενα χρηστικά ή επίκαιρα.

Η αξιοποίηση των λογοτεχνικών κειμένων γίνεται με:

Την διακειμενική προσέγγιση (σπουδή ανάλογων κειμένων ή σχετικών θεμάτων σε όλο το μήκος του curriculum, διαθεματικότητα, διεπιστημονικότητα)

Την ερμηνεία του περικειμένου (πληροφοριακά στοιχεία για τον δημιουργό, την εποχή, τις συνθήκες παραγωγής του και παραγωγή διαφορετικών ειδών λόγου από τα παιδιά) 

Την κειμενοκεντρική προσέγγιση (μορφή, δομή και ύφος του κειμένου και μελέτη  της συγκεκριμένης «Γραμματικής της ιστορίας»)

Παιγνιώδεις δραστηριότητες φιλαναγνωσίας (Με μορφή project ή σε καθημερινή και εβδομαδιαία βάση). Ενδεικτικές δραστηριότητες είναι:

Διαγωνισμοί ανάγνωσης-εικονογράφησης-βιβλιοδεσίας λογοτεχνικών κειμένων ή βιβλίων και θέσπιση λογοτεχνικών βραβείων π.χ  «Ο Βιβλιοπαμφάγος της χρονιάς», «Ο ποιητής του σχολείου» κ.ά

Δημιουργική γραφή στη γωνιά της λογοτεχνίας όπου και θα λειτουργεί βιβλιοθήκη με βιβλία που ενδιαφέρουν τα παιδιά.

Δημιουργία ανθολογίας ποιημάτων ή κειμένων με συγκεκριμένο θέμα που έχουν διαλέξει τα ίδια τα παιδιά π.χ θάλασσα, ειρήνη, αθλήματα, παροιμίες κ.ά. Δημιουργία εντύπου από τα παιδιά με ολοκληρωμένη μορφή (γράψιμο, εικονογράφηση, βιβλιοδεσία, επιμέλεια, έκδοση και παρουσίαση στην τάξη, στο σχολείο και στο ευρύτερο κοινό). Ανάδειξη της δουλειάς των παιδιών μέσα από δραματοποιήσεις, θεατρικές παραστάσεις, έκδοση και δημοσιοποίηση και τελική παρουσίασή τους σε ευρύ κοινό.  
Παιχνίδια με βιβλία. Φέρνουμε ποικίλο υλικό στην τάξη του τύπου: διαφημιστικά έντυπα εκδοτικών οίκων, λίστες με βιβλία, βιβλία νέας κυκλοφορίας, βιβλιοπαρουσίαση από εφημερίδα, καρτέλες δανεισμού βιβλιοθήκης, προσκλήσεις για βιβλιοπαρουσιάσεις και δουλεύουμε με αυτά βάζοντας τα παιδιά να παράγουν είδη γραπτού λόγου: (σταυρόλεξα και παραγωγή σταυρολέξων από τα παιδιά, ακροστιχίδες, ρέμπους, λεκτικά παιγνίδια, κρεμάλα, βιβλιοκουίζ με διαγωνισμό γνώσεων, δημοσιογραφική κάλυψη βιβλίων, κριτική βιβλίου που διάβασαν, καταγραφή βιβλίων με οικολογικό θέμα,  άρθρο σε σχολική εφημερίδα για βιβλία που αφορούν την τάξη τους ή ένα συγκεκριμένο θέμα, προσθέτουν έναν ακόμα ήρωα και του δίνουν φωνή, λαβαίνουν μέρος και τα ίδια στην υπόθεση του βιβλίου, μεταφέρουν ένα διάλογο σε άλλη μορφή, δίνουν ένα δικό τους τέλος σε μια ιστορία, γράφουν την αρχή μιας ιστορίας όπως θα ήθελαν, με αφορμή την περίληψη ενός βιβλίου γράφουν για το τι μπορεί να διαδραματίζεται στο βιβλίο ή γράφουν έναν υποτιθέμενο διάλογο μεταξύ των κεντρικών ηρώων)

Οι συγγραφείς στα σχολεία (επικοινωνία παιδιών με αποστολή ερωτημάτων, επιστολής- καλέσματος, προγραμματισμός εκδήλωσης, δημιουργία αφίσας –πρόσκλησης κ.ά), δουλειά στην τάξη με τις βαλίτσες των συγγραφέων, παρουσίαση βιβλίων από τα παιδιά. Διοργάνωση έκθεσης βιβλίου με συγκεκριμένο θέμα. Εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Παιδικού Βιβλίου με διοργανωτές και παρουσιαστές τα παιδιά.

Σύνδεση της λογοτεχνίας με όλη τη γκάμα των μαθημάτων. Αξιοποιούμε τα κείμενα στην Ιστορία, στα Θρησκευτικά στη Γεωγραφία για να φέρουμε τη γνώση στην ανθρώπινη διάσταση (προτείνεται η δραματοποίηση). Η αισθητική αγωγή με τη δημιουργική της φύση μπορεί να δώσει ζωή σε ένα λογοτεχνικό κείμενο ή το αντίστροφο (εμπνέομαι από έναν ζωγραφικό πίνακα και γράφω ένα ποίημα…από ένα λογοτεχνικό κείμενο ζωγραφίζω τις εικόνες του…). (Κατασκευή αφίσας-πρόσκλησης- εξώφυλλου βιβλίου) ακόμα και με τη βοήθεια του η/υ.  

Σύνδεση της λογοτεχνίας με ποικίλες μορφές τέχνης (μουσική, ζωγραφική, κολάζ). Κατασκευή λευκωμάτων με βάση ποιήματα του Ελύτη. Κατασκευή «παραμυθοσαλάτας» με βάση παραμύθια του Αισώπου ή άλλων.  Κατασκευή εικονογραφημένων παραμυθιών σε μικρό σχήμα. Μελοποιημένη ποίηση και δημιουργία κειμένων με άλλη μορφή π.χ διάλογοι για κουκλοθέατρο, διάλογοι για παράσταση Καραγκιόζη, αφήγηση με σκοπό την παντομίμα.

Παιχνίδια με τις Νέες Τεχνολογίες. Ανάγνωση –παρουσίαση παραμυθιών ή λογοτεχνικών κειμένων  με cd-rom, στο Διαδίκτυο επικοινωνία με συμμαθητές ή συγγραφείς (e-mail) και συμμετοχή σε Διαδικτυακές δράσεις, στον ηλεκτρονικό υπολογιστή για γράψιμο (μορφοποίηση-επιμέλεια- εκτύπωση) και εικονογράφηση, με κασέτες και βιντεοπροβολές.

Αγαπητοί συνάδελφοι, οι παραπάνω προτεινόμενες δραστηριότητες δεν αποτελούν ανέφικτα βήματα. Το σχολείο είναι ο κύριος υπεύθυνος για την καλλιέργεια της φιλικής στάσης των παιδιών απέναντι στο βιβλίο και γενικότερα της φιλαναγνωσίας. Μιας χρονοβόρας διαδικασίας που για να υλοποιηθεί πρέπει να βασιστεί στο παιχνίδι, στη χαρά, στη δημιουργία και στην ψυχαγωγία μέσα στην τάξη. Δεδομένου ότι παρέχεται στο δάσκαλο το 25% του διδακτικού χρόνου για ανάληψη πρωτοβουλιών και αξιοποίηση δικού του υλικού (επικαιροποιημένη γνώση, εισαγωγή αυθεντικών κειμένων, αυτούσιο λογοτεχνικό βιβλίο στην τάξη, υλοποίηση project, ευέλικτη ζώνη κ.ά) πάντα υπάρχει χρόνος για δημιουργικό και γεμάτο ενδιαφέρον γράψιμο, για ανάγνωση βιβλίων  αφού απώτερος στόχος του σχολείου είναι να γίνουν τα παιδιά «καλοί ακροατές, ομιλητές, συγγραφείς και αναγνώστες».

Η αξιοποίηση λογοτεχνικών κειμένων πρέπει πάνω απ’ όλα να βασίζεται στη φαντασία, στη δημιουργικότητα, στην ενεργητική συμμετοχή των παιδιών μέσα από δράσεις που πραγματικά τα ενδιαφέρουν. Αν ένας από τους στόχους της διδασκαλίας της λογοτεχνίας στο σύγχρονο σχολείο είναι η δημιουργία συνειδητών και ανεξάρτητων αναγνωστών από τα θρανία  πιστεύω ότι αξίζει να προσπαθήσουμε να είμαστε εμείς οι δάσκαλοι εμψυχωτές, οι δάσκαλοι “literacy animator” στο σύγχρονο σχολείο της συμμετοχικότητας.   

 


Μάιος 2004
Αναστασία Ευσταθίου

 

Блог http://webekm.com/ и още нещо.

Full premium theme for CMS

Bookmaker bet365 The best odds.