Εισηγητικός Κύκλος ΕΛΕΧΠΟ 2009

"Μαγικά ταξίδια στη βιβλιοχώρα με συνεπιβάτες τους μαθητές της Α΄ και  Β΄ τάξης"


Κυρίες και κύριοι,
"Μαγικά ταξίδια στη βιβλιοχώρα με συνεπιβάτες τους μαθητές της Α΄ και  Β΄ τάξης", είναι ο τίτλος της εισήγησης που επέλεξα να σας παρουσιάσω στη σημερινή ημερίδα.

Θα μου επιτρέψετε να σταθώ λίγο στις λέξεις-κλειδιά που συνθέτουν αυτόν τον τίτλο. Η λέξη «μαγικά» παραπέμπει στη χώρα της Αυτής Μεγαλειότητας, της Λογοτεχνίας. Δεν θα μπορούσαμε σήμερα να κάνουμε λόγο σε ένα σύγχρονο σχολείο για «ταξίδια» χωρίς τον επιθετικό αυτό προσδιορισμό που οδηγεί το τρένο της μάθησης με ενδιάμεσους σταθμούς τη μαγεία, την ομορφιά, τη δημιουργικότητα.

Ο συνδυασμός «Μαγικά ταξίδια» αποτελεί πρόκληση για μια δασκάλα της τάξης και της πράξης, όπως συνηθίζω να αυτοαποκαλούμαι τα τελευταία 16 χρόνια. Μιας δασκάλας που πλήττει φοβερά μέσα στους 4 τοίχους του ελληνικού σχολείου και αναζητά διεξόδους διαφυγής παίρνοντας από το χέρι σε αυτή την απόδραση τους μικρούς μαθητές. Ταξίδια σημαίνουν σχέδια εργασίας και δράσεις που εκπονήθηκαν στα δημοτικά σχολεία της Ακράτας του νομού Αχαΐας, όπου και υπηρετώ, αλλά και όλα όσα η «συνάντηση με το βιβλίο» προσφέρει στους μικρούς αναγνώστες. Τουτέστιν απόλαυση, ψυχική και πνευματική ανάταση, πλάτεμα του νου, γέλιο και δάκρυ, χαρά και θλίψη, ενσυναίσθηση αλλά και εξοικείωση των μαθητών με την «κουλτούρα της ανάγνωσης» και σύναψη μιας διά βίου σχέσης με το βιβλίο, έννοιες που βαραίνουν τις βαλίτσες των μικρών ταξιδευτών από τα πρώτα χρόνια της μαθητικής τους ζωής.

Πού διαπράττονται όλα αυτά; Μα στη «Βιβλιοχώρα» όπως αναφέρεται στον τίτλο. Εκεί που τα λογοτεχνικά βιβλία, εξωσχολικά και μη, οι μύθοι και τα παραμύθια, τα cd με τις αφηγήσεις των παραμυθιών από γνωστούς ηθοποιούς και τα dvd με κινούμενα σχέδια μύθων εισάγονται σχεδιασμένα στην τάξη ή σε μια καλά οργανωμένη βιβλιοθήκη.

Οι δράσεις σχεδιάζονται και υλοποιούνται από τη δασκάλα, οι δραστηριότητες προγραμματίζονται και εντάσσονται στο σχολικό πρόγραμμα. Γίνεται η επιλογή των λογοτεχνικών βιβλίων που ταιριάζουν στην ηλικία και τις ανάγκες των μαθητών καθώς και του εκπαιδευτικού υλικού που θα υποστηρίξει τα σχέδια εργασίας. Η τάξη οργανώνεται σε τάξη Γραμματισμού έτσι ώστε να αποκτήσουν ένα νόημα όλα όσα θα διαπραγματευτούν μαθητές και δασκάλα.

Βρίσκομαι σήμερα με μεγάλη μου χαρά ανάμεσα σε βραβευμένους συναδέλφους που επινόησαν πράγματα και έδωσαν ένα πραγματικό νόημα στην εκπαιδευτική διαδικασία. Αλλά και σε συναδέλφους που θα μοιραστώ μαζί τους τις δράσεις αυτές, ελπίζοντας να τους μπολιάσω με το μεράκι και τη φαντασία που επιστράτευσα για να τις ενσωματώσω στην καθημερινή διδακτική μου πρακτική.

Δράση 1η:

1. Ξεκίνησα με μια Α΄ τάξη τη σχ. χρονιά 1998-99. Η αρχική ιδέα ήταν η από κοινού οικοδόμηση ενός συλλογικού παραμυθιού με «συγγραφείς» τα πρωτάκια ενός επαρχιακού δημοτικού σχολείου. Έφερα στην τάξη πλούσιο εκπ/κό υλικό όπου οι μαθητές είχαν εύκολη πρόσβαση. Το α΄ τρίμηνο διαβάσαμε παραμύθια στη γωνιά Παραμυθιού της τάξης, ξεφυλλίσαμε εφημερίδες και περιοδικά παίρνοντας μια γεύση από τη στυγνή επικαιρότητα της εποχής, όπου η γειτονική Γιουγκοσλαβία είχε γίνει πεδίο πολεμικών συγκρούσεων. Μέσα από την καθημερινή ανάγνωση παραμυθιών και ιστοριών, μέσα από δημιουργικές δραστηριότητες κατασκευής κολάζ, δραματοποίησης και θεατρικού παιχνιδιού, από συζητήσεις και ανταλλαγή απόψεων, ταξιδεύαμε απολαμβάνοντας τα χρώματα της χώρας της φαντασίας, ψαχουλεύοντας τις λέξεις, μυρίζοντας τους ήρωες . Μετά τα Χριστούγεννα ξεκινήσαμε να γράφουμε το δικό μας παραμύθι σε χαρτί του μέτρου κολλημένο στους τοίχους της αίθουσας. Σαν δασκάλα της τάξης λειτούργησα εμψυχωτικά και σε ρόλο «model of writing», ενδυναμώνοντας τη «φωνή των παιδιών» και δίνοντάς τους τη δυνατότητα να «οπτικοποιήσουν» τον προφ. λόγο που παρήγαν σε κάθε συνεδρία. Καθημερινά γράφαμε μια παράγραφο, σκίζοντας το χαρτί του μέτρου και κολλώντας το δίπλα στο άλλο έως ότου τέλειωσε η ιστορία μας και η χάρτινη ταπετσαρία αποτελούσε πια ένα ολοκληρωμένο παραμύθι με τίτλο «Το όνειρο της ειρήνης». Η δράση της συγγραφής του παραμυθιού περιλάμβανε τη λογοτεχνική ανάγνωση, την ομαδική συγγραφή, την επιμέλεια, την εικονογράφηση, το δέσιμο της ιστορίας σε έντυπο και την παρουσίαση με χορό και με τραγούδι από τους μαθητές στην τοπική κοινωνία, δραστηριότητες που απόλαυσαν οι μικροί συγγραφείς.  

Δράση 2η:

2.Στη συνέχεια για τρία χρόνια από το 2000 έως το 2005, αναζητώντας πάντα το διαφορετικό στους κόλπους του δημόσιου σχολείου, οργάνωσα τους Διαδικτυακούς Λογοτεχνικούς Διαγωνισμούς της Βιβλιοπαμφαγονίας, στους οποίους συμμετείχαν συνολικά 1117 μαθητές από την Ελλάδα και την Κύπρο. Αποτελούν βραβευμένες δράσεις από τον Κύκλο και τη Γυν. Λογ. Συντροφιά, κατά τις οποίες εκδόθηκαν και τρία αναμνηστικά έντυπα από τις εκδόσεις Α. Λιβάνη και Σύγχρονη Εκπαίδευση. Ανάμεσα στους συμμετέχοντες καταγράψαμε και μαθητές της Α΄ και της Β΄ τάξης οι οποίοι έστειλαν τις ζωγραφιές τους και την εικονογράφηση του αγαπημένου τους παραμυθιού και αρκετοί από αυτούς απέσπασαν το βραβείο του μικρού σκιτσογράφου και παραμυθά. Τα λόγια των λογοτεχνικών βιβλίων ντύθηκαν με χρώματα, οι ήρωες των παραμυθιών ζωντάνεψαν στο χαρτί, οι ιστορίες αποδόθηκαν με τη μορφή κόμικς και τα τοπία που εκτυλίσσονται οι ιστορίες έγιναν πίνακες ζωγραφικής από τους λιλιπούτειους ζωγράφους. Είμαι βέβαιη ότι κάποιοι εμπνευσμένοι δάσκαλοι παρότρυναν τους μαθητές να συμμετέχουν και να αποστείλουν διαδικτυακά το έργο τους στη Βιβλιοπαμφαγονία, τη βιβλιοθήκη του 1ου δημ. σχ. της Ακράτας, καθώς πολλά από τα έργα ήταν ομαδικές εργασίες που έγιναν στην τάξη.

Δράση 3η:

3.Ένα σχέδιο εργασίας που εκπόνησα στο πλαίσιο της Ευέλικτης Ζώνης τη σχολική χρονιά 2005-06 με τη Β΄ τάξη είχε τίτλο «Ο παππούς μας ο Αίσωπος». Ήταν ένα πρόγραμμα Φιλαναγνωσίας που περιείχε γνωριμία με τον Αίσωπο και το έργο του μέσα από ποικίλο οπτικοακουστικό και έντυπο υλικό, ψηφιακούς μύθους σε flash multimedia,  αφίσες με μύθους του, αυθεντικές γλωσσικές δραστηριότητες που έφτιαξα για τη συγκεκριμένη τάξη, διαθεματική προσέγγιση μέσα από παιχνίδια, κουκλοθέατρο και θεατρικό παιχνίδι. Στήσαμε γωνιές δημιουργίας στην τάξη με βιβλία που έφεραν τα παιδιά, «γωνιά αφήγησης» με μαξιλαράκια για την ανάγνωση, «γωνιά κουκλοθέατρου» όπου ανά ομάδες παρουσίαζαν το μύθο της ημέρας. Οι μαθητές έλυσαν ρέμπους, κρυπτόλεξα, έπαιξαν με εικονοκείμενα και φανταστικά διώνυμα, κατασκεύασαν τον παππού Αίσωπο σε μια τεράστια κούκλα, έγραψαν ποιήματα και θεατρικούς διαλόγους, καθώς και ένα παραμύθι που εμπνεύστηκαν από τους ήρωες του Αισώπου, το οποίο ανέβασαν στη σκηνή του κουκλοθεάτρου.
Από τη θέση τώρα της Διευθύντριας του 3ου Δημ. Σχ. Ακράτας εστίασα στη λογοτεχνική αγωγή σχεδιάζοντας με τους συναδέλφους του σχολείου μου νέες δράσεις που θα οδηγούσαν τους μαθητές στη Βιβλιοχώρα.

1.Σε ένα νεόδμητο σχολικό κτίριο σαν το σχολείο που υπηρετώ η δημιουργία και οργάνωση μιας σύγχρονης βιβλιοθήκης  πρέπει να αποτελεί υποχρέωση της Διεύθυνσης του σχολείου. Στο χώρο της βιβλιοθήκης που οργανώσαμε με το διδακτικό προσωπικό δεν κατοικούν μόνο βιβλία αλλά και σύγχρονο οπτικοακουστικό υλικό, η/υ με πρόσβαση στο internet. Στρωμένη με μοκέτες και μαξιλάρια για να διευκολύνεται το ταξίδι ώστε η αναγνωστική απόλαυση να έχει χαρακτήρα ελευθεριότητας και όχι καταναγκαστικής υποχρέωσης. Οι μαθητές μας ακούνε, παίζουν και γεύονται με όλες τους τις αισθήσεις παραμύθια, μικρές ιστορίες και θεατρικά.    

2.Την περσινή χρονιά οργανώθηκαν προγράμματα φιλαναγνωσίας από τους σχ. συμβούλους με καλεσμένη τη συγγραφέα Λ. Π. Ανδρουτσοπούλου με εμπλοκή των σχ. της στην Αιγιάλειας. Μέσα από το Δ.Σ.Καινοτομίας και το πρόγραμμα «Η Παιδεία Παίζει» συντονίσαμε τους δασκάλους των μικρών τάξεων προς την κατεύθυνση της υλοποίησης σχεδίων εργασίας, με ανάγνωση βιβλίων στην τάξη, με θεατρικό παιχνίδι και  δραστηριότητες την ώρα της Αισθητικής αγωγής και της Ευελ. Ζων. Στο πρόγραμμα φιλαναγνωσίας «Μια βόλτα στη γειτονιά των παραμυθιών» οι μαθητές της Α΄ και της Β΄ τάξης αφού περιδιάβηκαν στον κόσμο των παραμυθιών και των μικρών ιστοριών, έφτιαξαν σελιδοδείκτες και εικονογραφημένα παραμύθια εμπνευσμένα από βιβλία της συγγραφέα. Την ημέρα που το σχολείο μας διοργάνωσε τιμητική εκδήλωση, οι σελιδοδείκτες που έκοψαν, ζωγράφισαν και πλαστικοποίησαν οι μαθητές καθώς και τα εικονογραφημένα παραμύθια κόσμησαν το χώρο. Η δουλειά των παιδιών εκτέθηκε σε ταμπλό για το κοινό και κρεμάστηκε στην ιστοσελίδα του σχολείου. 

Σε όλες τις δράσεις που εκπονήθηκαν, οι μαθητές αντιμετωπίζονταν συνειδητά ως ενεργοί συμμέτοχοι και όχι ως αποδέκτες πληροφοριών και γνώσεων. Οι μαθητές για εμάς είναι δημιουργοί νέας γνώσης μέσα από τη δημιουργική περιπλάνηση στον κόσμο των βιβλίων και την έκδοση αναμνηστικών εντύπων, απλών φυλλαδίων, μέσα από παραμυθάκια που έγραψαν και κουκλοθέατρο που έπαιξαν, μέσα από τη συμμετοχή τους στους διαδικτυακούς λογ. Διαγωνισμούς και την παρουσίαση των δράσεων στην τοπική κοινωνία με αρωγούς το θέατρο και τη μουσική.

Όλες οι παραπάνω δράσεις προϋποθέτουν δάσκαλο σε ρόλο «πρωτεργάτη», συνερευνητή και εμψυχωτή, γιατί μόνο σε ένα σχολείο που καθημερινά διαπνέεται από το ενδιαφέρον, τη χαρά, τη συνεργατικότητα τότε μόνο ο σχολικός χωροχρόνος μετατρέπεται σε πεδίο ενεργητικής αλληλόδρασης και συναισθηματικής ασφάλειας για όλους τους εμπλεκομένους.
Ο δάσκαλος ιδιαίτερα των πρώτων σχολικών χρόνων του παιδιού πρέπει να ισορροπήσει το διδακτικό του έργο ανάμεσα στο παιχνίδι της μάθησης, στην α΄ ανάγνωση και γραφή και στην καλλιέργεια της αγάπης για το λογοτεχνικό βιβλίο. Φέρνοντας σε επαφή τα παιδιά με τα λογ. βιβλία, τα παραμύθια και έντυπο υλικό από τον κόσμο της επικαιρότητας προωθεί τη γλωσσική καλλιέργεια, αναπτύσσει τις δεξιότητες ανάγνωσης, έκφρασης, αναπτύσσει την αναγνωστική κατανόηση και τη αφηγηματική ικανότητα, τέλος, διευρύνει τους πνευματικούς ορίζοντες των παιδιών της α΄ σχολικής ηλικίας. Ας μην ξεχνάμε ότι ο δάσκαλος είναι επιφορτισμένος με ένα ακόμα έργο, να ισχυροποιήσει τη δουλειά του νηπιαγωγείου και από την αισθητική απόλαυση να προχωρήσει ένα βήμα παραπέρα, στη δημιουργική γραφή.   

Οι μικροί μαθητές μέσα από τα μαγικά ταξίδια αποκτούν ευχέρεια στην ανάγνωση, που αποτελεί θεμελιώδη γνωστική διαδικασία καθώς οπλίζει το άτομο με δεξιότητες πρόσβασης και άντλησης πληροφοριών, απόκτησης γνώσεων, μάθησης και κατανόησης του κόσμου που το περιβάλλει. Μαθαίνουν να επικοινωνούν αποτελεσματικά και να απολαμβάνουν σταδιακά τον κόσμο του Γουτεμβέργιου. Μέσα από σχεδιασμένες δράσεις όπως αυτές που σας παρουσίασα, γίνονται εν δυνάμει αναγνώστες. Συνθέτοντας τις δικές τους αυθεντικές ιστορίες, σε ένα δεύτερο πιο δημιουργικό επίπεδο, γίνονται «δημιουργοί, παραμυθάδες και συγγραφείς», συμμετέχοντας ενεργά στον κόσμο της γραπτής κουλτούρας.

Η συνάντηση με το λογοτεχνικό βιβλίο συμβάλλει στην ανάπτυξη του λεξιλογίου, στην κατάκτηση των συμβάσεων του προφορικού και γραπτού λόγου και γενικότερα στην επιτέλεση πολλαπλών γλωσσικών πράξεων.

«Η Κωμωδία της κουλτούρας» όπως αναφέρει ο  Ζαν Πολ Σαρτρ στο βιβλίο του Λέξεις καλλιεργείται σε ένα τέτοιο παιχνίδι με τις λέξεις όπου τα παιδιά εμπλέκονται, δοκιμάζονται και εντέλει ελεύθερα εκφράζονται. Οι μικροί μαθητές γίνονται μέλη της μεγάλης αναγνωστικής κοινότητας. Μοιράζονται εμπειρίες, γνώσεις και διαχρονικές αξίες. Σκέφτονται πανανθρώπινα και παγκόσμια.

Φίλοι δάσκαλοι της πράξης, ας μη φοβηθούμε να πειραματιστούμε. Ας συνταξιδέψουμε με τους μικρούς μας μαθητές. Θα εκπλαγούμε τόσο από την πορεία όσο και από τον τελικό προορισμό.
Πώς αλλιώς θα χτίσουμε πολίτες με κριτική σκέψη; Πώς αλλιώς θα δημιουργήσουμε την ανάγκη της καλής συνήθειας του διαβάσματος; Δεν ξέρω άλλους τρόπους εκτός από τα μαγικά ταξίδια στη Βιβλιοχώρα που ενδεικτικά σας ανέφερα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν τους μαθητές μας σε μια σχέση παντοτινής αγάπης με το βιβλίο.

Κλείνοντας, θα έλεγα ότι είναι καιρός να δημιουργήσουμε αναγνώστες από τα πρώτα σχολικά χρόνια. Να δινόμαστε ολόψυχα σε αυτή την προσπάθεια κατάκτησης της εγγραμματοσύνης από τους μαθητές μας, εντάσσοντας τη φαντασία στην καθημερινή διδακτική μας πρακτική αφού τα Βιβλία γίνονται δέντρα που αναπτύσσονται μαζί μας, γίνονται πουλιά που πετούν ελεύθερα ταξιδεύοντας μαζί μας, όπως γράφει η Μυρσίνη Ζορμπά. 


Σας ευχαριστώ
Αθήνα, 23 Ιανουαρίου 2008

Блог http://webekm.com/ и още нещо.

Full premium theme for CMS

Bookmaker bet365 The best odds.