Κύκλος σεμινάριο Ακράτα 2005

Η παρούσα εισήγηση στο σεμινάριο του Κύκλου έχει να κάνει με εμπειρίες από τη σχολική πράξη και προσπάθειες προώθησης της φιλαναγνωσίας με συνοδοιπόρους τους μαθητές του 1ου Δημοτικού σχολείου Ακράτας. Ο τίτλος «Ταξίδια με τη Βιβλιοπαμφαγονία» επιθυμεί να αποδώσει το κλίμα του σχολείου μέσα από τη δράση μαθητών και δασκάλων που δραστηριοποιήθηκαν στη βιβλιοθήκη, τη  γνωστή και από το διαδίκτυο ως Βιβλιοπαμφαγονία1.

 
Στο σημερινό στρογγυλό τραπέζι που έχει σαν θέμα τους νέους τρόπους προσέγγισης των λογοτεχνικών βιβλίων στη διδακτική πράξη, η εισήγηση έχει χροιά κατάθεσης από μια δασκάλα της πράξης. Μια κατάθεση που πιότερο στοχεύει να μοιραστεί την εμπειρία και τη διδακτική προσέγγιση με τους συνέδρους, παρά να παρουσιάσει τρόπους προώθησης της φιλαναγνωσίας. Η κατάθεση θα στραφεί α) στη δράση του σχολείου γενικότερα και β) πιο συγκεκριμένα στις πρωτοβουλίες εκπαιδευτικών για την προώθηση της Φιλαναγνωσίας. 

Το 1ο δημοτικό σχολείο Ακράτας είναι γνωστό στην εκπαιδευτική κοινότητα για τις εκδηλώσεις και την πολιτιστική του δράση. Βρίσκεται εξάλλου σε έναν τόπο με βαριά πολιτιστική κληρονομιά. Η κληρονομιά αυτή αφορά πολιτιστικές εκδηλώσεις, ανέβασμα θεατρικών παραστάσεων από τα τέλη του 19ου αιώνα, έκδοση βιβλίων αλλά και τη μακραίωνη ιστορία του τόπου που αρχίζει από την αρχαιότητα για να καταλήξει στην ελληνική επανάσταση και τον πόλεμο του Σαράντα σφραγίζοντας έτσι τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και τη φυσιογνωμία του τόπου.

Σε ένα τέτοιο πλούσιο περιβάλλον πολιτισμού όπως διαφαίνεται μέσα από τις εκδηλώσεις των συλλόγων, φορέων αλλά και των σχολικών μονάδων (δημοτικά σχολεία, γυμνάσιο- λύκειο του δήμου Ακράτας) είναι φυσικό και επόμενο το σχολειό μας να δραστηριοποιείται και να παρουσιάζει τις δικές του εκδηλώσεις. Οι μαθητές του σχολείου γίνονται ενεργοί συμμέτοχοι στις δράσεις πολιτισμού: Τραγουδούν στην παιδική χορωδία του Ωδείου, είναι μέλη της Φιλαρμονικής, λαμβάνουν μέρος σε θεατρικές παραστάσεις και δραματοποιήσεις που διοργανώνει ο σύλλογος Αναγέννηση με την παιδική θεατρική σκηνή του, παίρνουν μέρος σε εκθέσεις ζωγραφικής κ.ά. Δεν θα ήταν υπερβολικό να πούμε ότι το σχολείο αποτελεί φυτώριο πολιτισμού στην Ακράτα.

Θα εστιάσω στις δράσεις εκείνες που αφορούν στην προώθηση της φιλαναγνωσίας αφού πρώτα πω ότι οι περισσότερες από αυτές έγιναν σε συνεργασία με τους φορείς του τόπου. Τέτοιοι συλλογικοί φορείς είναι ο Σύλλογος Αναγέννηση, η Φιλαρμονική Ακράτας, το ΚΠΕ Ακράτας, ο Πολιτιστικός Οργανισμός του δήμου και ο Σύλλογος Περιβάλλοντος Ανατολικής Αιγιάλειας. Αποτέλεσμα αυτής της συνεργασίας είναι να εμπλέκεται η τοπική κοινότητα στις δράσεις του σχολείου, να συνεργάζεται και να αλληλεπιδρά με τους μαθητές και τους δασκάλους με πολλά οφέλη και για τα δύο εμπλεκόμενα μέλη. Το σχολείο ήρθε σε επαφή όμως και με εκδοτικούς οίκους της Αθήνας, τα περιοδικά Σύγχρονη Εκπαίδευση, το Αερόστατο και το Γεια Χαρά, το ΕΚΕΒΙ, το ΙΜΕ2, οι οποίοι φορείς εμπλούτισαν τη βιβλιοθήκη του και έγιναν χορηγοί των εκδηλώσεων (του διαδικτυακού λογοτεχνικού διαγωνισμού).

Δημιουργήθηκε εργαστήρι πληροφορικής με πολλούς ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Η σχολική μας μονάδα δικτυώθηκε στο Πανελλήνιο Σχολικό Δίκτυο και απέκτησε το δικό της δικτυακό τόπο: http://1dim-akrat.ach.sch.gr. Οι «κάτοικοί του», δάσκαλοι και μαθητές, πραγματοποίησαν πολύχρωμα ταξίδια στον πλανήτη της γνώσης και της μάθησης με τη βοήθεια των νέων τεχνολογιών. Κάθε ανοικτή εκδήλωση που παρουσιάστηκε στο Ακρατινό κοινό κινητοποίησε το διδακτικό προσωπικό του σχολείου, τους μαθητές και τους γονείς και στέφθηκε με επιτυχία. Το 1ο δημοτικό σχολείο Ακράτας δεν αποτελεί ένα κλειστό εκπαιδευτικό κύκλωμα γνώσης, δεν φοβήθηκε να ανοίξει τις πόρτες του στην τοπική κοινωνία και βγήκε κερδισμένο από αυτό το άνοιγμα. Εξάλλου η σύγχρονη παιδαγωγική θέλει το σχολείο να  μην ορθώνει τοίχους αλλά να στήνει γέφυρες επικοινωνίας με την τοπική κοινωνία με πρωταγωνιστές σε αυτή τη δράση τους μαθητές.  

Η προώθηση της φιλαναγνωσίας γίνεται μέλημα όλο και περισσότερων εκπαιδευτικών στο σχολείο μας, οι οποίοι κάθε χρόνο επινοούν νέους τρόπους προσέγγισης των λογοτεχνικών βιβλίων. Οι προσεγγίσεις αυτές στρέφονται στην ανάγνωση βιβλίων, στην ανεύρεση πληροφοριών, στην παρουσίαση συγγραφέων, στη συγγραφή και την έκδοση εντύπων, στην απόδοση βιβλίων σε θεατρικό σενάριο μέσα από την εκπόνηση μικρών ή μεγάλων σε χρονική διάρκεια project. Σκοπός μας είναι να αντιμετωπίσει το παιδί την ανάγνωση βιβλίων σαν φυσική και αβίαστη πράξη ανακάλυψης της γνώσης, να γίνει ενεργός συμμέτοχος στην οικοδόμηση αυτής της γνώσης, σύμφωνα με τα νέα παιδαγωγικά δεδομένα των θεωριών του Εποικοδομητισμού3, της Γνωστικής Ψυχολογίας και της Επικοινωνιακής4 προσέγγισης της γλώσσας5. Η απόλαυση από την ανάγνωση ενός βιβλίου και το χτίσιμο μιας στέρεης διά βίου σχέσης του μαθητή με το βιβλίο αποτελούν πράξεις με πρωτεύουσα παιδαγωγική σημασία, πράξεις που προηγούνται ακόμα και αυτής της κατάκτησης της γνώσης.

Η σχέση του παιδιού με το λογοτεχνικό βιβλίο δεν μπορεί και δεν πρέπει να θεμελιωθεί μέσα από τον καταναγκαστικό δρόμο ενός γνωσιοκεντρικού και εξεταστικοκεντρικού σχολείου. Για να οικοδομηθεί η σχέση αυτή απαιτείται κλίμα γραμματισμού στο σχολικό περιβάλλον, δάσκαλο σε ρόλο συντονιστή (facilitator) και διευκολυντή της μάθησης6, μαθητές ενεργούς συμμέτοχους και συντονιστές δράσεων. Όσο οι δάσκαλοι επιμένουν στο ρόλο του «φωτοδότη», όσο αντιμετωπίζουν το παιδί σαν tabula rasa, τόσο το παιχνίδι της ανάγνωσης θα χάνει την αξία του. Η λογοτεχνία θα «σχολειοποιείται» και θα παίζει τον άχαρο ρόλο της χρησιμοθηρίας, με αποτέλεσμα το σχολείο να μην δημιουργεί «καλούς αναγνώστες» από τα θρανία, να μην προωθεί την ανάγνωση και την εγγραμματοσύνη (Αποστολίδου7, 2000). Εξάλλου, με την εισαγωγή του νέου ΔΕΠΠΣ8 στο δημοτικό σχολείο τον Φεβρουάριο του 1999, άλλαξε και η αντιμετώπιση της λογοτεχνίας η οποία απεγκλωβίζεται από το γλωσσικό μάθημα, ανεξαρτητοποιείται και προσεγγίζεται διδακτικά με παιγνιώδεις δραστηριότητες φιλαναγνωσίας καλύπτοντας όλη τη γκάμα των μαθημάτων9 του Αναλυτικού Προγράμματος.

Θα μπορούσαμε να μιλάμε πολύ ώρα για τον ευεργετικό ρόλο της λογοτεχνίας στην οικοδόμηση της ατομικής και κοινωνικής ταυτότητας του μικρού μαθητή. Εκείνο όμως που προέχει στη συνεδρία αυτή είναι να «μοιραστούμε» τα πεπραγμένα του σχολείου με τους συναδέλφους δασκάλους της πράξης αλλά και τους συγγραφείς και επιφανείς πανεπιστημιακούς δασκάλους που βρίσκονται κοντά μας. Στόχος μας να γνωρίσετε ποιους νέους δρόμους επέλεξε να διαβεί το συγκεκριμένο σχολείο για να οδηγήσει τους μαθητές του στα ομορφότερα στα πιο μακρινά και μαγευτικά ταξίδια.

Στόχος του σχολείου μας είναι να παρέχει:

1)Τη δυνατότητα σε κάθε δάσκαλο να πειραματιστεί με νέες μεθόδους προσέγγισης της φιλαναγνωσίας

2)Εξωσχολικά βιβλία που θα λειτουργήσουν ως πολυδύναμα μέσα για περαιτέρω ταξίδια

3)«Ακροατήριο10» στη δουλειά των παιδιών ώστε να μεγιστοποιεί τα κίνητρα για εμπλοκή στο παιχνίδι της γνώσης (Graves: 1998). Με άλλα λόγια προτρέπει τα παιδιά να δημοσιοποιούν με πάμπολλους τρόπους τη δουλειά τους μέσα από παιδικά περιοδικά, τον τοπικό τύπο, σε ιστοσελίδες εκδοτικών οίκων. 

4)Τη δυνατότητα έκδοσης αναμνηστικών εντύπων μετά από τη «συνάντηση» με το λογοτεχνικό βιβλίο. 

5)Βοήθεια και υποστήριξη στη διοργάνωση  δράσεων που αφορούν στο βιβλίο και παρουσίασή τους σε ανοικτές εκδηλώσεις.

6)Πλούσια και ενημερωμένη βιβλιοθήκη. Και πράγματι η βιβλιοθήκη μας παρέχει στους μικρούς βιβλιοπαμφάγους πολλούς τίτλους βιβλίων παιδικής λογοτεχνίας αλλά και λογοτεχνίας για μεγάλους. Τα βιβλία είναι ταξινομημένα ανά ζεύγη τάξεων (η Α΄ και η Β΄ μαζί) και πολλά κατά θέματα (εγκυκλοπαιδικά, ιστορικά, οικολογικά κ.ά.). Κάθε χρόνο οι δάσκαλοι επιλέγουν νέα βιβλία γνωστών εκδοτικών οίκων και εμπλουτίζουν τη βιβλιοθήκη, η οποία βρίσκεται σε μια ευρύχωρη αίθουσα του σχολείου με  αναγνωστήριο και σύγχρονα οπτικοακουστικά μέσα (τηλεόραση και βίντεο για προβολές). Υπάρχουν σειρές βιβλίων με cd-rom και dvd οι οποίες παρέχουν τη δυνατότητα στο δάσκαλο και στους μαθητές να γευτούν τη λογοτεχνία μέσα από τη σύγχρονη οπτική γωνία της πληροφορικής. Ο δανεισμός γίνεται με καρτέλες, με ευθύνη των μεγάλων τάξεων και τη βοήθεια κάθε φορά ενός υπεύθυνου δασκάλου. Στην αρχή της χρονιάς ο δάσκαλος των μικρών κυρίως τάξεων ξεναγεί τους μαθητές του στη βιβλιοθήκη και τους εξηγεί πού βρίσκονται τα βιβλία που απευθύνονται στην ηλικία των μαθητών του. Θα λέγαμε ότι  είναι μια βιβλιοθήκη λειτουργική, μια βιβλιοθήκη που σφύζει από κίνηση σε όλα τα διαλείμματα. Υπάρχουν όμως και δάσκαλοι οι οποίοι έχουν οργανώσει τη δική τους μικρή βιβλιοθήκη στην τάξη τους. Οι μαθητές τους έχουν από την αρχή της χρονιάς επιλέξει τα βιβλία που τους ταιριάζουν ανάλογα με τον συγγραφέα που θέλουν να ασχοληθούν ή με διάφορα θέματα γνώσεων που θα τους απασχολήσουν στη διάρκεια της χρονιάς.      

Οι σχολικές δράσεις που θα σας παρουσιάσω, πραγματοποιήθηκαν στο σχολείο μας τα τελευταία χρόνια και είναι της μορφής:
Εκπόνηση περιβαλλοντικών προγραμμάτων με διάφορα θέματα από τους εκπαιδευτικούς του σχολείου

Παιδικές θεατρικές παραστάσεις
Χτίσιμο παραμυθιού με την α΄ τάξη
Ο τρίχρονος  διαδικτυακός λογοτεχνικός διαγωνισμός της Βιβλιοπαμφαγονίας
Ταξιδεύοντας με τον Παπαδιαμάντη, project λογοτεχνίας με συγγραφέα επιλογής τον Αλέξ. Παπαδιαμάντη, Στ΄  τάξη

Πιο αναλυτικά:
Εκπόνηση περιβαλλοντικών προγραμμάτων: Στο πλαίσιο της διαθεματικότητας και διεπιστημονικότητας της διδακτικής προσέγγισης της γνώσης όπως αναφέρεται στο ΔΕΠΠΣ11, το σχολείο εκπονεί εδώ και χρόνια περιβαλλοντικά προγράμματα από τα οποία προκύπτουν εκδόσεις ενημερωτικών εντύπων, ανέβασμα θεατρικών παραστάσεων με οικολογικό θέμα και συμμετοχή σε δράσεις για το περιβάλλον σε συνεργασία με άλλα σχολεία και φορείς του τόπου. Τα παιδιά εμπλέκονται στο θέμα που επιλέγουν, συλλέγουν πληροφορίες στη βιβλιοθήκη του σχολείου, εργάζονται ομαδοσυνεργατικά και στη βάση της Διεπιστημονικότητας, αξιοποιούν τη λογοτεχνία με πολλούς τρόπους στα έντυπά τους, διασκευάζουν θεατρικά με προβλήματα του τόπου τους, αρθρογραφούν στις τοπικές εφημερίδες και παρουσιάζουν τη δουλειά τους στο κοινό. Έχουν παιχτεί τα θεατρικά:  «Τα Ψαράκια του Κορινθιακού» το 1997 και «Τα φρούτα του ψυγείου» το 1998. Έργο της Ε΄ τάξης διακρίθηκε σε περιβαλλοντική συνάντηση των δημοτικών σχολείων της Αιγιάλειας το 2001 και συγκεκριμένα στο διαγωνισμό Μαθητικής Δημιουργίας με θέμα: "Η γη είναι το σπίτι μας". Το τμήμα Περιβαλλοντικής εκπαίδευσης της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Αχαΐας έστειλε δώρο στη Βιβλιοπαμφαγονία βιβλία οικολογικού περιεχομένου. Με τα περιβαλλοντικά προγράμματα ασχολήθηκαν οι εκπαιδευτικοί Ελένη Στύλιου, Βάνα Γκουνταροπούλου, Αναστασία Ευσταθίου, Βάσω Κοντογιαννοπούλου, Αθηνά Καλλιντεράκη, Αθηνά Φωκά, Χρήστος Αλέφαντος, Λένια Κοντολάτη12 και Κωσταντίνος Πολύζος.
Το 1999 επιχείρησα να γράψουμε με τα πρωτάκια της τάξης μου οικολογικό παραμύθι. Η προσπάθεια διήρκησε μια σχολική χρονιά και ξεκίνησε με ανάγνωση πολλών παραμυθιών στη βάση της διδακτικής προσέγγισης του shared reading13 and writing, της συλλογικής δηλαδή ανάγνωσης και γραφής που λαβαίνει χώρα σε μια γωνιά της τάξης. Η γωνιά λογοτεχνίας όπου είχε ένα χαλί, μαξιλαράκια και πολλά βιβλία μάλλον μετατράπηκε στην πορεία στο μαγικό χαλί που μας ταξίδεψε στη χώρα των παραμυθιών. Αφού διαβάσαμε πολλά παραμύθια που διαλέξαμε από τη βιβλιοθήκη του σχολείου –όχι απαραίτητα οικολογικού περιεχομένου- αρχίσαμε να φτιάχνουμε το δικό μας παραμύθι σε χαρτί του μέτρου κρεμασμένο στους τοίχους της τάξης. Σε κάθε συνεδρία δημιουργούσαμε μια παράγραφο έως ότου να ολοκληρώσουμε την ιστορία μας. Το παραμύθι που προέκυψε δεν ήταν οικολογικό αλλά μια φιλειρηνική κραυγή ενάντια στον πόλεμο και τα γεγονότα που διαδραματίζονταν τότε στη γείτονα Γιουγκοσλαβία  και είχαν επιδράσει στα παιδιά. Κατορθώσαμε να χτίσουμε παραμύθι με τίτλο «Το όνειρο της ειρήνης» το οποίο και φιλοτέχνησαν τα παιδιά με δικές τους ζωγραφιές. Το παραμύθι δέθηκε σε έντυπο και παρουσιάστηκε στην τάξη, στις άλλες τάξεις του σχολείου και σε εκδήλωση περιβαλλοντικών προγραμμάτων των δημοτικών σχολείων της Ανατολικής Αιγιαλείας.
Πολλές θεατρικές παραστάσεις έκαναν τους μαθητές μας να αγαπήσουν το λογοτεχνικό βιβλίο και να αποκτήσουν θεατρικές γνώσεις. Τέτοιες παραστάσεις ήταν: «Το Κόκκινο Φεγγάρι» του Λάκη Γιαννιδάκη το 1991, "Ντο- ρε- μι κι ένα σκυλί" (1996) θεατρικό σε ελεύθερη απόδοση προς τιμήν της καλεσμένης συγγραφέα, της  Γαλάτειας Γρηγοριάδου-Σουρέλη, «Ο Ματίας ο Α΄» σε διασκευή της Άλκης Ζέη το 1997 σε διδασκαλία της Αναστασίας Ευσταθίου. Το 2001 ανέβηκε το θεατρικό έργο: "O μικρός πρίγκιπας" του Αντουάν Εξυπερί με διδασκαλία της καθηγήτριας Ελένης Σταυροπούλου και της δασκάλας Άρτεμις Παπακωνσταντινοπούλου.

Συγγραφείς στα σχολεία: Παράδοση του σχολείου είναι ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας για το Παιδικό Βιβλίο. Κάθε χρόνο στις 2 Απριλίου πραγματοποιούνται εκδηλώσεις με προσκεκλημένους συγγραφείς οι οποίοι μιλούν για το βιβλίο σε γονείς και παιδιά. Εκπαιδευτικοί του σχολείου παρουσιάζουν τους συγγραφείς ενώ οι μαθητές παίζουν θέατρο δραματοποιημένα αποσπάσματα βιβλίων τους, διαβάζουν τα έργα των συγγραφέων, γράφουν βιβλιοκριτικές, στέλνουν επιστολές και επικοινωνούν με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο με τους συγγραφείς. Παράλληλα πραγματοποιούνται στους χώρους του σχολείου ή του πολιτιστικού συλλόγου έκθεση βιβλίου, έκθεση έργων των παιδιών και μικρά θεατρικά εμπνευσμένα από τα βιβλία των προσκεκλημένων συγγραφέων.

Συγγραφείς παιδικών βιβλίων που τίμησαν με την παρουσία τους τις εκδηλώσεις σε βραδιές που άφησαν το στίγμα τους στην μικρή μας πόλη, είναι ο Αντώνης Δελώνης, η Άλκη Ζέη, η Γαλάτεια Γρηγοριάδου- Σουρέλη, η Λότη Πέτροβιτς Ανδρουτσοπούλου, η Αγγελική Βαρελλά και ο Βαγγέλης Ηλιόπουλος.
Το 2003 γιορτάσαμε τα γενέθλια του παππού Άντερσεν καλώντας στο σχολείο μας τον πρόεδρο του σωματείου Αίσωπος (Παγκόσμια Καλλιτεχνική Εταιρεία Εικονογράφησης Ελληνικού Παιδικού και Εφηβικού Βιβλίου), κ. Πέτρο Ζαμπέλη και τη συγγραφέα Γιώτα Βρυώνη, οι οποίοι μίλησαν στα παιδιά για την ημέρα, για την εικονογράφηση των βιβλίων και για το παιδικό λογοτεχνικό βιβλίο. Οι μαθητές του σχολείου μας έδρασαν για την ημέρα ζωγραφίζοντας για τον πόλεμο και την ειρήνη.  

Ο τρίχρονος Λογοτεχνικός διαγωνισμός της Βιβλιοπαμφαγονίας που διοργάνωσε το σχολείο έδωσε τη δυνατότητα στους μαθητές των σχολείων της Ελλάδας και του εξωτερικού να δοκιμάσουν τις δυνάμεις τους στην τέχνη του συγγραφέα, του δημοσιογράφου και του εικονογράφου. Ο διαγωνισμός που διακινήθηκε από την ιστοσελίδα του σχολείου μας είχε μεγάλη απήχηση και κατάφερε να «συναντήσει» 85 σχολεία και πολιτιστικούς φορείς, 1117 διαγωνιζόμενους με 967 ατομικά και συλλογικά έργα. Το σχολείο για τρία χρόνια μετατράπηκε σε πολύβουο μελίσσι όπου σύσσωμο το διδακτικό προσωπικό υποστήριξε την όλη διοργάνωση. Οι μαθητές της Στ΄ τάξης ανέλαβαν την επικοινωνία (δελτία τύπου, επιστολές) με σχολεία, φορείς και υπουργεία μέσα από το διαδίκτυο. Παράλληλα αντλούσαν πληροφορίες από τη βιβλιοθήκη, τις οποίες μετέτρεπαν σε δικά τους έργα για το διαγωνισμό. Τα έργα που λάβαμε στην Βιβλιοπαμφαγονία ήταν υψηλού επιπέδου και έδειξαν ότι οι μικροί μαθητές μας μπορούν να γράψουν ιστορίες, να συνθέσουν παραμύθια και ποιήματα, να μεταφέρουν έθιμα και παραδόσεις στην ντοπιολαλιά, να εικονογραφήσουν κείμενα της γλώσσας τους ή έργα δικά τους. Οι εκπαιδευτικοί που συμμετείχαν έδειξαν ότι μπορούν να κινητοποιήσουν την τάξη τους στο παιχνίδι της δημιουργίας. Ένας από τους στόχους διενέργειας αυτής της δράσης ήταν η αξιοποίηση της λογοτεχνίας μέσα από την εμπλοκή του σχολείου (μας) στην κοινωνία της πληροφορίας. Ο Διαγωνισμός αυτός όμως επιτελούσε και άλλους σκοπούς όπως την προώθηση της φιλαναγνωσίας με νέους τρόπους προσέγγισης, την ενεργητική συμμετοχή των παιδιών και την ανάληψη ευθυνών για την διεκπεραίωση της όλης δράσης, την ευαισθητοποίηση εκπαιδευτικών και την επικοινωνία των σχολικών μονάδων μέσα από το διαδίκτυο.  

Στην απονομή των βραβείων οι μαθητές των δημοτικών σχολείων της Ακράτας έπαιξαν, τραγούδησαν, χόρεψαν και αναπαράστησαν με μοναδική ζωντάνια τα έθιμα της Ελλάδας μέσα από τον λαογραφικό πλούτο της ελληνικής παράδοσης που μας έστειλαν οι μαθητές διαγωνιζόμενοι. Μίλησαν για τους προσκεκλημένους συγγραφείς, παρουσίασαν τις δουλειές τους, διάβασαν αποσπάσματα από βιβλία τους και από τα έργα των διαγωνιζόμενων.

Εκτός από τα βραβεία που δόθηκαν στα καλύτερα έργα από την Κριτική Επιτροπή που κάθε χρονιά ήταν διαφορετική,  δόθηκαν και ειδικά βραβεία σε μαθητές και εκπαιδευτικούς. Το βραβείο Ξένου Εθίμου, για παράδειγμα απέσπασε μια Κούρδη μαθήτρια της Δ΄ τάξης στο πλαίσιο της διαπολιτισμικής  εκπαίδευσης. Ειδικά βραβεία δόθηκαν και σε μικρούς «παραμυθάδες», «σκιτσογράφους» και «λαογράφους». Βραβεύτηκαν επίσης σχολικές μονάδες με την πολυπληθέστερη συμμετοχή, εκπαιδευτικοί που στήριξαν την προσπάθεια παίρνοντας μέρος με όλη τους την τάξη κ.ά.

Η διαδικτυακή δράση έχει παρουσιαστεί σε συνέδρια14, έχει γίνει αντικείμενο τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών εκπομπών, έχει βραβευτεί από τη γυναικεία Λογοτεχνική συντροφιά για την πρώτη αναμνηστική έκδοση, το σωματείο του  Κύκλου του  Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου με το βραβείο του εκδ. οίκου Παπαδόπουλου 2001- 2002 για την προώθηση της φιλαναγνωσίας μέσα από το Διαδίκτυο και το 2003 από την ΕΣΗΕΠΗΝ και την ΟΜΕΠ15. 

Μια άλλη προσπάθεια σε επίπεδο τάξης ήταν το πρόγραμμα «Ταξιδεύοντας με τον Παπαδιαμάντη», που διήρκησε μια ολόκληρη σχολική χρονιά (2003) και υλοποιήθηκε με επιτυχία από την Στ΄ τάξη. Επιχειρήθηκε προσέγγιση του ανθρώπου- λογοτέχνη Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη με συγκέντρωση υλικού (για τη ζωή και το έργο του, κριτικές, φωτογραφικό υλικό, άρθρα εφημερίδων κ.ά. ) από το διαδίκτυο με μηχανές αναζήτησης (google) στο εργαστήρι πληροφορικής. Η επιλογή του συγγραφέα έγινε από την ίδια την τάξη στην αρχή της χρονιάς. Προσπάθησα να προσαρμόσω όλο το υλικό στο επίπεδο και τις ανάγκες των μαθητών μου. Όλη τη χρονιά οι μαθητές δούλευαν στις γωνιές «ποίησης, λογοτεχνίας και δημιουργίας» της τάξης κόβοντας αποσπάσματα από βιβλία, συγκεντρώνοντας ποιήματα, μιλώντας με καλεσμένους ποιητές και ταξιδεύοντας στη χώρα της απόλαυσης με παιχνίδια αυτογνωσίας16. Στο τέλος της δράσης εκδόθηκε έντυπο με υλικό που έφτιαξαν τα παιδιά της τάξης και με τίτλο: «Ο δικός μας Αλέξανδρος».

Tο project είχε σχεδιαστεί να γίνεται σε συνεδρίες παράλληλα με το γλωσσικό μάθημα και βασίστηκε στη Σκυταλοδρομία Ανάγνωσης που διοργανώνει το ΕΚΕΒΙ17. Αρχικά έγινε σκυταλοδρομία ανάγνωσης των μεταγλωττισμένων διηγημάτων του συγγραφέα και στη συνέχεια αυθεντικών κειμένων από διηγήματά του, επιστολών, υλικού από το διαδίκτυο κ.ά.  Δουλέψαμε με τη βαλίτσα του Παπαδιαμάντη που περιείχε οπτικοακουστικό υλικό (βιντεοκασέτα με δραματοποιημένο παραμύθι, τραγούδια και χορούς της Σκιάθου) και που δανειστήκαμε από τον εκδοτικό οίκο Παπαδόπουλος. Έγινε παρουσίαση των βιβλίων που διάβασαν τα παιδιά στην τάξη, τα οποία και αποτέλεσαν την δεξαμενή πληροφοριών για να φτιάξουν το υλικό τους. Μετά την επεξεργασία του υλικού επιχειρήθηκε παραγωγή ποικιλίας γραπτού λόγου. Με το υλικό που συγκέντρωσαν τα παιδιά έφτιαξαν και μορφοποίησαν στους υπολογιστές του σχολείου ένα έντυπο που περιείχε τα παρακάτω είδη κειμένου:  Ημερολόγιο δράσης, Επιστολή σε ήρωα βιβλίου, Βιογραφικό σημείωμα, Κριτική στα έργα του, Συνταγή –συγκέντρωση εθίμων, Σταυρόλεξα -Κρυπτόλεξο –Ακροστιχίδα, λογοτεχνικό κείμενο και εικονογράφηση ηρώων των βιβλίων του Παπαδιαμάντη. Τα παιδιά με αφορμή ένα συγγραφέα κατάφεραν να ταξιδέψουν στον παπαδιαμαντικό κόσμο και να παράγουν ταυτόχρονα και το δικό τους λόγο.

Συμπέρασμα
Προσπαθώντας να ανακεφαλαιώσει κανείς τις παραπάνω προσπάθειες διακρίνει την αγωνία των δασκάλων της πράξης για την προώθηση της Φιλαναγνωσίας στην καθημερινή διδακτική πρακτική τους. Η αγωνία τους έχει να κάνει με ανάληψη πρωτοβουλιών για καινοτόμες δράσεις στο συμμετοχικό σχολείο του 21ου αιώνα και νέους τρόπους αντιμετώπισης της φιλαναγνωσίας (χρήση νέων τεχνολογιών, επικοινωνία μέσα από το διαδίκτυο κ.ά.).

Οι δράσεις αυτές είχαν πολύ θετικά αποτελέσματα στην επίδοση των μαθητών αλλά και στην τόνωση του αυτοσυναισθήματός τους, πράγμα πολύ σπουδαίο στη σημερινή αποπροσωποιημένη κοινωνία της πληροφορίας. Μέσα από τις δράσεις αυτές επιτελούνται  λεκτικές πράξεις (Austin18 και Searle19) που προκαλούνται από το δάσκαλο όχι μόνο στο γλωσσικό μάθημα αλλά σε  όλη τη γκάμα των μαθημάτων. Οι μαθητές «συναντώντας» ένα λογοτεχνικό βιβλίο ανιχνεύουν τις λεκτικές πράξεις που συντελούνται στη δράση του και σε ένα δεύτερο επίπεδο καλούνται ως παραγωγοί λόγου να δημιουργήσουν τη δική τους λεκτική πράξη όπως έγινε στην περίπτωσή μας με τη δημιουργία των εντύπων που περιέχουν ποικίλα κειμενικά είδη. Οι μαθητές κατά την παραγωγή γραπτού λόγου πρέπει «να συνειδητοποιήσουν ότι όταν διατυπώνουν το δικό τους λόγο,… εγγράφονται στη μεγάλη σειρά ομιλητών/-τριών που χρησιμοποίησαν τους ίδιους τρόπους (τις ίδιες φωνές) πριν από αυτούς και σημασιοδοτούν το λόγο τους με ανάλογο τρόπο» αναφέρει σε άρθρο της η Β. Κουτσοσίμου-Τσίνογλου20. Διαμέσου της συνειδητοποίησης της διαδικασίας αυτής επιτελείται ταυτόχρονα και η λειτουργία της αυτοαναγνώρισης, πράγμα πολύ σπουδαίο για το μικρό μαθητή που χτίζει την προσωπικότητά του στο σχολικό περιβάλλον μέσα από πάμπολλες αλληλεπιδράσεις με συμμαθητές, δασκάλους, μαθησιακά αντικείμενα και ποικίλα γνωστικά πεδία.

Από την άλλη, η χαρά και ο ενθουσιασμός μετά από κάθε δράση ήταν εμφανής στα πρόσωπα των παιδιών. Καταφέραμε να δημιουργήσουμε θετικό κλίμα και χαρούμενη ατμόσφαιρα στο σχολείο της γνώσης. Καταφέραμε να μετατρέψουμε τις τάξεις σε τάξεις υψηλού γραμματισμού. Τα έντυπα που δημιουργούσαμε κάθε φορά ήταν η απόδειξη της συμμετοχής κάθε παιδιού στη συλλογική δραστηριότητα της τάξης, του σχολείου. 

Εάν θέλουμε να «νοιαζόμαστε» πραγματικά τους μαθητές μας δεν έχουμε παρά να τους ενθαρρύνουμε, να τους ενισχύσουμε, να τους μάθουμε να δουλεύουν συλλογικά και συνεργατικά, να συμβιώνουν αρμονικά με τον «άλλο-διαφορετικό» συμμαθητή. Τα ευρήματα της έρευνας του Χρήστου Κάτσικα21 (1998) σε σπουδαστές –φοιτητές για τη στάση του εκπαιδευτικού στην τάξη έδειξαν ότι σε ένα  μεγάλο ποσοστό από 80% και πάνω, οι μαθητές θεωρούσαν ότι ο εκπαιδευτικός που αγάπησαν πληρούσε όλα τα παραπάνω και έδινε «χρώμα» στην τάξη. Εάν θέλουμε να εξετάσουμε τι χρώμα άραγε να έχει το σχολείο ή η τάξη στα μάτια των παιδιών, θα λέγαμε ότι θα πρέπει να έχει το χρώμα της χαράς, της δημιουργίας, το χρώμα της φαντασίας. Για  να έχουν «χρώμα» οι τάξεις μας και τα σχολειά μας πρέπει να «κλέψουν» από τα χρώματα του ουράνιου τόξου, τα  χρώματα των βιβλίων.
Ας αφήσουμε λοιπόν, τα βιβλία να δώσουν φτερά σε δασκάλους και μαθητές, όπως λέει το σύνθημα22 της  εθνικής καμπάνιας για την προώθηση της ανάγνωσης στις ΗΠΑ. Με τα φτερά βλέπουμε καλύτερα και βαθύτερα τον κόσμο.


Σας ευχαριστώ

 

 

 

Блог http://webekm.com/ и още нещо.

Full premium theme for CMS

Bookmaker bet365 The best odds.