Σύρος Διαδικτυακά Φτερουγίσματα 2005

3ο Πανελλήνιο Συνέδριο των Εκπαιδευτικών για τις ΤΠΕ
«Αξιοποίηση των Τεχνολογιών της Πληροφορίας και της Επικοινωνίας στη Διδακτική Πράξη», Σύρος 13-15 Μαΐου 2005

 

 «ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΑ ¨ΦΤΕΡΟΥΓΙΣΜΑΤΑ¨
ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΔΕΞΙΟΤΗΤΑΣ»

 

«Πριν πολλά χρόνια καθώς πλησίαζε η Καθαρή Δευτέρα,
οι νέοι του χωριού μαζεύονταν για να αποφασίσουν
σε ποιανού το σπίτι θα έφτιαχναν ένα ομοίωμα καμήλας.
 Έφερναν από το σπίτι τους τα κατάλληλα υλικά
για την κατασκευή και φαγητό και ποτό
για το γλέ¬ντι που θα τη συνόδευε».

                                            Απόσπασμα από το βραβευμένο  έργο «Η Καμήλα της Δυτικής Θράκης»
των μαθητών της Βιβλιοθήκης ΔΕΠΑΦ Έβρου
στο 2ο Διαδικτυακό Λογοτεχνικό Διαγωνισμό της Βιβλιοπαμφαγονίας. Φιλοξενείται στην αναμνηστική έκδοση «Με ένα ¨ποντίκι¨ στη χώρα των εθίμων»,
 εκδ. Σύγχρονη Εκπαίδευση.  
  
Το σχολείο της ύστερης νεωτερικότητας στον ελλαδικό εκπαιδευτικό χώρο είναι κατά βάση παραδοσιακό. Η διδασκαλία βασίζεται ακόμα στην  κιμωλία, στον πίνακα, στο χαρτί και το μολύβι. Η προσέγγιση μιας ραγδαίως αυξανόμενης  γνώσης  πραγματοποιείται ακόμα με τη λογοκοπία του δασκάλου και το ένα σχολικό εγχειρίδιο για όλη την ελληνική επικράτεια. Τα πρώτα βήματα προσέγγισης της γνώσης με εναλλακτικές μεθόδους και τη χρήση των Νέων Τεχνολογιών (Ν.Τ) γίνονται με αργό ρυθμό τη στιγμή που όλο και πληθαίνουν οι επικριτές (UNESCO, 1999) σε διεθνές επίπεδο κατηγορώντας τα σχολεία «για συντηρητισμό και για προσφυγή σε ανεπίκαιρες μεθόδους μετάδοσης απαρχαιωμένων γνώσεων…».

Η εισαγωγή των Ν.Τ στο χώρο της εκπαίδευσης το τελευταίο τέταρτο του 20ου αιώνα προκάλεσε τη δημιουργία ενός νέου μαθησιακού περιβάλλοντος που αναδιένειμε τους ρόλους δασκάλου μαθητών. Στον παλαιό ρόλο του δασκάλου «ως μεταβιβαστή ενός αμετακίνητου και παγιωμένου CORPUS γνώσεων  και αξιών σε μαθητές παθητικούς δέκτες», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Π. Παπούλια-Τζελέπη (Παπούλια, 1996), η σημερινή πραγματικότητα ορθώνει ένα νέο πλέγμα πολύπλοκων ρόλων. Ο δάσκαλος σε ρόλο ανανεωτή της διδακτικής πράξης με τη χρήση των Ν.Τ, σε ρόλο (συν)δημιουργού, (συν)ερευνητή  της διδακτικής διαδικασίας, (συν)διαχειριστή του νέου μαθησιακού περιβάλλοντος καλείται να εναρμονίσει στη διδακτική του πράξη το παραδοσιακό με το σύγχρονο πρόσωπο του σχολείου.

Με την παρούσα εισήγηση επιχειρείται η παρουσίαση μιας καινοτόμας δράσης που ξετύλιξε τα φτερά της στον Κυβερνοχώρο και κατόρθωσε να  συνδυάσει την παραδοσιακή διδασκαλία (γράψιμο με μολύβι, ζωγραφική με κηρομπογιές, κολάζ, άντληση υλικού από την παράδοση, επικοινωνία με χειρόγραφες επιστολές και e-mail κ.ά) με τη χρήση των Ν.Τ ως όχημα επικοινωνίας και όχι μόνο (αποστολή έργων με το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, ηλεκτρονική επικοινωνία και ανταλλαγή απόψεων μεταξύ μαθητών και δασκάλων, έργα κατασκευασμένα με το πρόγραμμα ζωγραφικής -Σχήμα 1). Κέντρο της δράσης ο μαθητής και αρωγός ο συνοδοιπόρος δάσκαλος σε μια κοινή αναζήτηση του χαμένου ενδιαφέροντος για τη μάθηση μέσα στη σχολική τάξη. Στο ρόλο του δίαυλου επικοινωνίας και διασύνδεσης οι η/υπολογιστές των σχολικών μονάδων.

Νέες τεχνολογίες- Μια νέα πραγματικότητα
Η Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση είναι ο προσφορότερος χώρος για δημιουργική αξιοποίηση των Ν.Τ και ιδιαίτερα  των  η/υ. Οι Ν.Τ  μετατρέπονται σε εργαλεία επίτευξης παιδαγωγικών στόχων, ταχύτατα επικοινωνιακά μέσα, μέσα οργάνωσης της γνώσης και ανάπτυξης δραστηριοτήτων. Έχουμε μεταβεί ήδη στη β΄ γενιά τεχνολογικών μέσων που προσανατολίζεται προς την αλληλεπιδραστική δυνατότητα που παρέχει  ο Κυβερνοχώρος. Ένα σχολείο λοιπόν που θέλει να λέγεται επίκαιρο και να παρέχει βασικές γνώσεις ώστε οι αυριανοί πολίτες  να μπορούν να ανταποκριθούν  στις ανάγκες της κοινωνίας της πληροφορίας, πρέπει να στραφεί στην παιδαγωγική χρήση των δυνατοτή¬των των η/υ (Ράπτης και Ράπτη, 2002). Μαζί με την κιμωλία, το σβηστήρι και τον πίνακα σημαντικό ρόλο πρέπει να παίξουν και το ποντίκι, η οθόνη  του η/υ και η ηλεκτρονική διασύνδεση των σχολικών μονάδων. 

Για να μην ατενίζουμε δυσοίωνα το μέλλον σαν τον συγγραφέα Σ. Μπίρκερτς που διαβλέπει στην «ηλεκτρονική χιλιετία» το τέλος του πολιτισμού, το τέλος του βιβλίου, του ίδιου του ανθρώπου μπροστά στη λαίλαπα των η/υ, είναι καιρός το σχολείο να αντιμετωπίσει την πρόκληση των καιρών. Να δώσει τα βασικά εφόδια για κατανόηση αυτού του κόσμου αλλά και την πυξίδα που θα εξασφαλίσει στα άτομα την επιβίωση.  Ο Στ. Αλαχιώτης σε άρθρο του (Αλαχιώτης, 2003) αναφέρει ότι «Η σχολική γνώση πρέπει να 'ναι αξιόλογη, επικαιροποιημένη και να προσφέρεται στο κατάλληλο παιδαγωγικό πλαίσιο». Γίνεται κατανοητό ότι η γνώση, το αξιακό σύστημα και το χωροχρονικό πλαίσιο που λαβαίνει χώρα η μαθησιακή διαδικασία πρέπει να συνεργάζονται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο ώστε η μάθηση να συντελείται αβίαστα, ελεύθερα και δημιουργικά.

Οι Ν.Τ ως σύγχρονο παιδαγωγικό αίτημα δεν αποκτούν θεϊκές διαστάσεις. Πίσω από τους η/υ υπάρχει ο άνθρωπος, δάσκαλος και μαθητής, σε ρόλο χρήστη- διαχειριστή της νέας γνώσης. Τα επικοινωνιακά μέσα που έχει στη διάθεσή του το σχολείο με τα νεοϊδρυθέντα εργαστήρια πληροφορικής του Πανελλήνιου Δικτύου σχολείων στο δικτυακό τόπο: http://www.sch.gr, επιτρέπουν την παρουσίαση-δημοσιοποίηση σχολικών εργασιών, την ανταλλαγή και προώθηση έργων των παιδιών σε όλες τις δυνατές μορφές (ζωγραφιές, εργασίες, projects κ.ά.). Παράλληλα ιδρύουν νέες μορφές διαλόγου και διαδραστικής επικοινωνίας (Τηλεμάθηση, chartrooms κ.ά.).

Η ηλεκτρονική διασύνδεση των σχολικών τάξεων μας επιτρέπει να κινηθούμε πάνω στη βάση μιας κοινής εργασίας (στην περίπτωσή μας ο Διαδικτυακός Λογοτεχνικός Διαγωνισμός με το συγκεκριμένο κάθε φορά θέμα) που εμπλέκει ενεργά δασκάλους και μαθητές. Η συνεργατική μάθηση μέσω της αλληλεπίδρασης (interaction) όπως  σημείωσαν  μισό αιώνα πριν οι J.Dewey και A.Bentley (Dewey, 1949) συντελείται σήμερα σε Διαδικτυακό επίπεδο. Οι μαθησιακές ευκαιρίες για τους μαθητές διευρύνονται και το σχολείο αποκτά έναν χαρακτήρα ελευθεριότητας και ανεξάρτητης δραστηριοποίησης προσδίδοντας στους εμπλεκόμενους περισσότερα και ισχυρότερα κίνητρα συμμετοχής.

Από την άλλη, η ¨δια-σχολική¨ επικοινωνία που λαμβάνει χώρα στον παγκόσμιο ιστό ικανοποιεί την ανάγκη άρσης της γεωγραφικής απομόνωσης σχολικών μονάδων, σύσφιξης των σχέσεων ελληνικών σχολείων με εκείνων του εξωτερικού, συμμετοχής πολιτιστικών ιδρυμάτων που ασχολούνται με το παιδί, εμπλοκής των εξωθεσμικών φορέων και της τοπικής κοινωνίας, δίνει τέλος τη δυνατότητα σε αλλόγλωσσους και αλλόθρησκους μαθητές να συνεργαστούν δρώντας διαδικτυακά. Τέτοιες δράσεις στα χέρια εμπνευσμένων εκπαιδευτικών σε ρόλο «literacy animator» (Commeyras, 1994) όπως τους αποκαλεί ο Commeyras κατορθώνουν να γίνουν πολιτείες συναδέλφωσης με  κοινό στόχο την προώθηση της ειρήνης, του πολιτισμού και της ανθρωπιστικής δράσης στο σχολείο του παγκόσμιου χωριού. Προγράμματα όπως το «Friendship Through Education» στο  site: http://www.iearn.org/ και οι αδελφοποιήσεις σχολικών τάξεων στο  site: http://www.oikade.gr/info4.asp., προσπαθούν να επιφέρουν μέσω της διαδικτυακής δράσης τη συνεργασία, την αποδοχή της διαφορετικότητας και τη φιλία ανάμεσα στους μαθητικούς πληθυσμούς διαφορετικών κρατών. Το πρόσωπο της μάθησης αλλάζει γιατί αναπτύσσονται ¨προσωπικές¨ σχέσεις ανάμεσα στα συμβαλλόμενα μέρη (εκπαιδευτικοί- μαθητές) με σημαντικά παιδαγωγικά οφέλη.

Κάθε διαδικτυακή δράση απαιτεί σαφή παιδαγωγικό προσανατολισμό και αυστηρό προγραμματισμό σχεδιασμένο πάνω στο συγκεκριμένο σχολικό χωροχρόνο. Ο προγραμματισμός κρίνεται απαραίτητος για την υλοποίηση των παιδαγωγικών και διδακτικών στόχων.

Οι παραπάνω σκέψεις και πεποιθήσεις καθώς και η σχολική πραγματικότητα  αποτέλεσαν για εμάς τους εκπαιδευτικούς της πράξης ιδεολογικό έναυσμα για τη δημιουργία μιας καινοτόμου διαδικτυακής δράσης που στην παρούσα εισήγηση βαφτίσαμε «Διαδικτυακά ¨Φτερουγίσματα¨ 2000-2003». Το σχολείο της Ακράτας, ένα επαρχιακό 8/θεσιο δημοτικό σχολείο που θα το κατατάσσαμε στα ημιαστικά σχολεία, προκήρυξε Λογοτεχνικό Διαγωνισμό που διεξήχθη στο Διαδίκτυο για τρεις συνεχείς χρονιές.    
                          Παρουσίαση της δράσης:
Τα ¨Διαδικτυακά Φτερουγίσματα¨ δομήθηκαν πάνω σε τρεις θεματικές ενότητες. Είχαν να κάνουν με ενεργοποίηση της δημιουργικότητας με σκοπό την  επινόηση ιστοριών, με την αναζήτηση  εθίμων από την παράδοση και ¨πλάσιμο¨ της ιστορίας σύμφωνα με το προσωπικό ύφος κάθε παιδιού, και τέλος με εικονογράφηση ιστοριών. Στην αρχή μίλησαν τα μολύβια, ύστερα πήραν το λόγο τα πινέλα και τα χρώματα μα και στις τρεις χρονιές η φαντασία δεμένη στην ουρά του «ηλεκτρονικού ποντικιού» είχε τον πρώτο λόγο.

Η όλη δράση στηρίχθηκε στην αποστολή γραπτών μηνυμάτων, συνημμένων εντύπων (οι συμμετοχές) και έργων μέσα από το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο με στόχο οι μαθητές να πάρουν μέρος στο διαγωνισμό. Πραγματοποιήθηκε σε τρεις φάσεις (σχολικές χρονιές):
Στην α΄ φάση οι μαθητές της Βιβλιοπαμφαγονίας -της βιβλιοθήκης του σχολείου- δουλεύοντας πιλοτικά πρόγραμμα ¨Αξιοποίησης της Λογοτεχνίας με τη βοήθεια των Ν.Τ στο σχολείο¨ στα πλαίσια εκπόνησης της πτυχιακής μου στο Διδασκαλείο Πατρών Ευάγγ. Παπανούτσος, ανέλαβαν την οργάνωση και διεκπεραίωση της όλης δράσης: Απόφαση για το θέμα του διαγωνισμού, σύνταξη της προκήρυξης, δημοσίευση της προκήρυξης και του δελτίου συμμετοχής στο διαδίκτυο, εργασία κατά ομάδες με το όνομα ΛΕΒΕΣ (Λογοτεχνικός, Εξερευνητικός, Βιβλιομανιακός και Επιστημονικός Σύλλογος) με τον έναν αρχικά η/υ συνδεδεμένο με το διαδίκτυο. Τέλος το πρόγραμμα περιείχε αποστολή δελτίων τύπου στα ΜΜΕ και e-mail σε σχολικές μονάδες του εσωτερικού και εξωτερικού (σε μαθητές και δασκάλους), γράμματα και μηνύματα στις άλλες τάξεις του σχολείου με σκοπό να μετέχουν όλοι οι μαθητές στη δράση.

Η όλη δουλειά πραγματοποιήθηκε μέσα σε τακτές συνεδρίες όπου γίνονταν παράλληλες εργασίες του τύπου: συγκέντρωση ιστορικού υλικού του Δήμου Ακράτας για το στήσιμο και τον εμπλουτισμό της ιστοσελίδας του σχολείου, ανεύρεση χορηγών και  οργάνωση της Απονομής των βραβείων την ημέρα του παιδικού βιβλίου με καλεσμένο συγγραφέα παιδικών βιβλίων. Οι μαθητές της Ε΄ και Στ΄ τάξης ¨έχτισαν¨ βήμα βήμα το διαγωνισμό, «κρέμασαν» το υλικό στο δικτυακό τόπο και πήραν μέρος σαν συγγραφείς στο Διαγωνισμό επινοώντας τις δικές τους ιστορίες.

Την πρώτη χρονιά διεξαγωγής του διαγωνισμού με θέμα: «Ένα ταξίδι στο...» ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του ΛΕΒΕΣ 12 σχολεία και 85 μαθητές. «Η χώρα των τρελών μολυβιών», εκδόσεις Α.Α. Λιβάνη ήταν το βιβλίο (Σχήμα 3) που φιλοξένησε  τις εργασίες των διαγωνιζόμενων οι οποίες ήσαν διηγήματα, μικρές ιστορίες, παραμύθια, δοκίμια, και ποιητικές συνθέσεις. Την αναμνηστική έκδοση εικονογράφησαν οι μαθητές των  σχολείων που πήραν μέρος.

Δείγμα των έργων (μόνο τα βραβευμένα) του α΄ Διαγωνισμού φιλοξενήθηκε στην ιστοσελίδα του σχολείου που έκανε τα πρώτα της βήματα τότε στον δικτυακό τόπο: www.creator.gr/1dakrata. Στην ιστοσελίδα περιλαμβάνονταν ακόμα τα δελτία τύπου, φωτογραφικό υλικό κ.ά  που αφορούσαν στη διεξαγωγή του Διαγωνισμού και ήταν εργασίες των παιδιών στα πλαίσια του πιλοτικού προγράμματος που δουλεύαμε. 

Στη β΄ φάση κάτω από το βάρος της μεγάλης συμμετοχής και του όγκου της δουλειάς, η διοργάνωση μπήκε σε νέες βάσεις. Οργανωτική Επιτροπή (το διδακτικό προσωπικό του σχολείου) αντικατέστησε τον έναν δάσκαλο συντονιστή και μαζί με τους μαθητές ανέλαβε την εκστρατεία δημοσιοποίησης της δράσης. Το σχολείο απέκτησε εργαστήρι πληροφορικής με πέντε η/υ και συνδέθηκε με το πανελλήνιο σχολικό δίκτυο. Στο νέο πλέον δικτυακό του τόπο: http://1dim-akrat.ach.sch.gr, το σχολείο είχε και περισσότερες δυνατότητες παρουσίασης της όλης διοργάνωσης αλλά και της δουλειάς των παιδιών για την προώθηση της δράσης. Περισσότερες σελίδες, φωτογραφικό υλικό, δελτία τύπου, δελτία συμμετοχής με τα clip art που είχαν ετοιμάσει στο εργαστήρι, αμιγή τα έργα των διαγωνιζόμενων κ.ά.

Δουλεύοντας με τους μαθητές ¨παραδοσιακά¨ μέσα από συζητήσεις στις ομάδες για το ύφος και τον τρόπο γραφής της όλης επικοινωνίας, κρατώντας ημερολόγιο δράσης κατά τη διάρκεια των συνεδριών, κατορθώσαμε να λειτουργήσουμε  πάνω σε σύγχρονες βάσεις. Ετοιμάζαμε τα μηνύματα που θέλαμε να στείλουμε και τα κατηγοριοποιούσαμε προς τις διαφορετικές ομάδες-αποδέκτες. Τα μηνύματα ήταν διαφορετικά για τους συμμαθητές των σχολείων στην Ελλάδα από ότι στα σχολεία του εξωτερικού όπως διαφορετικά ήσαν και όταν απευθύνονταν σε επίσημους φορείς και προσωπικότητες.

Η διαδικτυακή δράση που λάβαινε χώρα στο εργαστήρι πληροφορικής με συντονιστή την εισηγήτρια είχε πρωταρχικά αλληλεπιδραστικό χαρακτήρα. Τα παιδιά επικοινωνούσαν διαδικτυακά:

α)    με σχολεία  εσωτερικού και εξωτερικού

β)   στέλνοντας δελτία τύπου σε ηλεκτρονικές σχολικές εφημερίδες, σε τοπικές εφημερίδες και στον αθηναϊκό τύπο

γ)    στέλνοντας επιστολές για ανεύρεση χορηγών

δ)  με συγγραφείς (Αγγελική Βαρελλά, Λότυ Πέτροβιτς Ανδρουτσοπούλου, Βαγγέλης Ηλιόπουλος)  για να τους προσκαλέσουν στην τελετή Απονομής των βραβείων και

ε)  με ιδρύματα πολιτισμού (Υπουργείο Πολιτισμού, Ε.ΚΕ.ΒΙ, ΙΜΕ) για δημοσιοποίηση της δράσης και οικονομική βοήθεια.

Όταν και ο δεύτερος Διαγωνισμός «στήθηκε» και τα πρώτα έργα άρχισαν να καταφτάνουν στη Βιβλιοπαμφαγονία το βάρος των μαθητών του σχολείου της Ακράτας έπεσε στο δημιουργικό κομμάτι. Οι μαθητές της Ε΄ και Στ΄ έβρισκαν πληροφορίες στο διαδίκτυο για έθιμα και παραδόσεις όπως απαιτούσε η προκήρυξη, «κατέβαζαν» χρήσιμο υλικό το οποίο και επεξεργάζονταν την ώρα των η/υ ή την ώρα της γλώσσας στην τάξη τους. Στη συνέχεια δούλευαν τα έργα τους, τα διόρθωναν, τα δακτυλογραφούσαν και τα επιμελούνταν στους η/υ του εργαστηρίου για να λάβουν κι αυτοί μέρος στο Διαγωνισμό.  

Η Επιτροπή Αξιολόγησης αποτελούμενη από επιφανή πρόσωπα (καθηγητές Πανεπιστημίου, συγγραφείς κ.ά) ανέλαβε την ευθύνη της επιλογής των καλύτερων για τη βράβευση έργων.
Η συμπλήρωση των δελτίων συμμετοχής για τους απανταχού ενδιαφερόμενους γινόταν απευθείας στην ιστοσελίδα του σχολείου και αποτελούσε μια άσκηση «σκόπιμης» γραφής καθώς τους ζητούσαμε εκτός από τα ατομικά τους στοιχεία και τα πράγματα που τους αρέσουν. Τα δελτία συμμετοχής κυκλοφόρησαν στα σχολεία και μέσα από εγκυκλίους του 2ου Γραφείου Α/θμιας Εκπαίδευσης Αιγίου. Συμπληρώθηκαν και στάλθηκαν με το ταχυδρομείο για τα σχολεία που δεν είχαν επανδρωθεί ακόμα με η/υ. Δώσαμε τη δυνατότητα συνδυασμού προσωπικών κειμένων που παράγονται τη στιγμή που αποστέλλονται και άλλων αυτοτελών κειμένων που επινοήθηκαν με σκοπό τη συμμετοχή στο διαγωνισμό.

Τα παιδιά σε ρόλο συγγραφέα –δημιουργού επικοινώνησαν μαζί μας στέλνοντας στη Βιβλιοπαμφαγονία ηλεκτρονικά μηνύματα, ποιήματα και αφιερώσεις, σχέδια και ζωγραφικά έργα, γραμματάκια τα οποία συνόδευαν τη συμμετοχή τους. Υψηλού επιπέδου ήταν οι ομαδικές εργασίες που γίνονταν μέσα στην τάξη με συντονιστή το δάσκαλο της τάξης. Μπορούμε να φανταστούμε τη χαρά των μαθητών του σχολείου της Ακράτας όταν την ώρα των η/υ άνοιγαν το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο και διάβαζαν τα μηνύματα των συμμαθητών τους, τις απαντήσεις των συγγραφέων στα ερωτήματα ή τις θετικές απαντήσεις των φορέων που επικοινωνούσαν για χορηγία. Δεν έλειψαν και οι πιο τυπικές επιστολές από διευθυντές σχολείων που περιείχαν ένα μικρό κατατοπιστικό κείμενο, τον αριθμό των έργων και συγχαρητήρια για τη δράση. Άλλοι πάλι συνάδελφοι, έστελναν επιστολές, κάρτες και e-mail με θερμότατες ευχές και παραινέσεις για καλή συνέχεια.

Τη σχολική χρονιά 2001-2002 ο διαγωνισμός με θέμα: «Ένα έθιμο του τόπου μου» άπλωσε τα φτερά του και συνάντησε τους μαθητές της Κύπρου οι οποίοι έστειλαν τις συμμετοχές και τα έργα τους διαδικτυακά. Εκτός από τις σχολικές μονάδες πήρε μέρος και η Δημοτική Βιβλιοθήκη Φερών Έβρου. Η σοδειά των εθίμων περιλάμβανε δημοτικά τραγούδια, σπάνια ήθη και έθιμα γραμμένα σε ντοπιολαλιά, ξεχασμένες παραδόσεις από κάθε γωνιά της ελληνικής γης, πρωτόγνωρα έθιμα ξένων χωρών και συνταγές μαγειρικής των γιαγιάδων. Οι 290 διαγωνιζόμενοι δημοσιογράφοι –λαογράφοι από 37 Δημοτικά σχολεία  ανταποκρίθηκαν στέλνοντας με τον Ερμή του Διαδικτύου 235 έργα που κόσμησαν την έκδοση: «Με ένα ¨ποντίκι¨ στη χώρα των εθίμων» (Σχήμα 4). Στα πλαίσια της διαπολιτισμικής παιδαγωγικής δόθηκε ειδικό βραβείο αλλόγλωσσου μαθητή που συμμετείχε με κουρδικό έθιμο. Δόθηκαν εύφημες μνείες σε μικρούς συγγραφείς, εκπαιδευτικούς και σχολεία με την πολυπληθέστερη συμμετοχή επιβραβεύοντας με αυτόν τον τρόπο όλους τους άμεσα εμπλεκόμενους.

Στην γ’ φάση (σχολική χρονιά 2002-2003) ο 3ος Διαγωνισμός με θέμα: «Με χρώμα, κέφι και φαντασία» απαιτούσε από τα παιδιά να γίνουν εικονογράφοι. Την αξιολόγηση των έργων ανέλαβε ο «Αίσωπος» (Παγκόσμια Καλλιτεχνική Εταιρεία Εικονογράφησης Ελληνικού Παιδικού και Εφηβικού Βιβλίου). Η συμμετοχή των μικρών καλλιτεχνών από την Ελλάδα και τις ΗΠΑ ξεπέρασε κάθε προηγούμενο: 666 ατομικά και ομαδικά έργα. Εκτός από τα δημόσια και ιδιωτικά σχολεία, συμμετείχαν και πολιτιστικοί φορείς όπως το Διαπολιτισμικό Στέκι Ιλίου (Εργαστήρι Δημιουργικής Απασχόλησης Τσιγγανοπαίδων, Αλβανών κ.ά.) και το Φυσιοθεραπευτήριο Ειδικής Αγωγής Κορίνθου.

Στη Βιβλιοπαμφαγονία υποδεχτήκαμε εκτός από έργα εικονογράφησης, ζωγραφική με μελάνι, μολύβι, ακουαρέλα, κηρομπογιά και μαρκαδόρους, έργα με την τεχνική του κολάζ, επεξεργασμένα στον η/υ αλλά και  ιστορίες, εικονογραφημένα παραμύθια (σχήμα 2) και κόμικς. Ιδιαίτερης προσοχής πρέπει να τύχουν τα έργα που ήταν δουλεμένα με προγράμματα ζωγραφικής στον η/υ και εστάλησαν με συνημμένα αρχεία τύπου jpeg και bitmap. Πολλά άλλα έργα ήταν απλές ζωγραφιές με μολύβι, ακουαρέλα ή κηρομπογιές, κολάζ με φυσικά υλικά τα οποία λάβαμε σκαναρισμένα με τη μορφή των παραπάνω αρχείων. Σκαναρισμένα ήταν και πολλά έργα που ξεπέρασαν την απλή ζωγραφιά και ήταν αυτοτελείς ιστορίες, παραμύθια και εικονογραφημένες ιστορίες που εστάλησαν ακόμα και σε cd μαζί με τα πρωτότυπα έργα.

Κάθε διαγωνιζόμενος έστελνε το έργο του ή τα έργα του, γιατί υπήρχε μαθητής της Δ΄ τάξης  που έλαβε μέρος με 6 συμμετοχές, το δελτίο συμμετοχής στη φόρμα που υπήρχε διαθέσιμη στο δικτυακό τόπο του σχολείου και πολλές φορές ένα συνοδευτικό μήνυμα. Το σπουδαίο είναι ότι οι ζωγραφιές αυτές έγιναν από μαθητές μικρής ηλικίας ακόμα και από μαθητές με κινητικά προβλήματα (Φυσιοθεραπευτήριο Κορίνθου, Σχήμα 1). Αρκετές ήταν και οι ζωγραφιές που εστάλησαν από το η/ταχυδρομείο του σπιτιού του διαγωνιζόμενου. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα εκπαιδευτικού που ανέλαβε να στείλει τα έργα των παιδιών της τάξης της και του σχολείου με το η/ταχυδρομείο και βραβεύτηκε με ειδική μνεία για αυτό. Έστειλε σκαναρισμένα 57 έργα μαζί με τις συμμετοχές των διαγωνιζόμενων.  
Τα «Τετράδια Ζωγραφικής» εκδ. Α.Α Λιβάνη που  εκδόθηκαν τον Μάρτιο του 2004 περιλαμβάνουν δείγμα της δουλειάς των 751 παιδιών-καλλιτεχνών.

Αποτίμηση Δράσης
Μέσα από τα «Διαδικτυακά Φτερουγίσματα» κατορθώσαμε να ικανοποιήσουμε τις ανώτερες ανθρώπινες ανάγκες των μαθητών, που σύμφωνα με την ταξινομία  του A. Maslow είναι η κοινωνική αποδοχή, η αναγνώριση του Εγώ και η αυτοπραγμάτωση (Maslow, 1954). Η διαδικτυακή ¨γραφή¨ έδωσε τη δυνατότητα στους διαγωνιζόμενους να γίνουν μέτοχοι μιας πολιτιστικής σχολικής δραστηριότητας και να νιώσουν «την πραγματική κυριότητα της όλης δράσης» (Barnicoat).

Η συμμετοχή ως ανάγκη δημιουργίας, ως ανάγκη συμβολής σε έναν κοινό σκοπό αποτέλεσε άξονα δημιουργίας και προσωπικής έκφρασης με θεαματικά αποτελέσματα. Εάν οι αριθμοί κάτι έχουν να πουν, τότε σίγουρα οι  85 σχολικές μονάδες Ελλάδας, ΗΠΑ και Κύπρου, οι πολιτιστικοί φορείς, οι 1117 μικροί διαγωνιζόμενοι ηλικίας 4-12 χρονών που πήραν μέρος και τις τρεις χρονιές και τα 967 έργα, μας δίνουν την δυνατότητα να καυχόμαστε ότι με αφορμή τον διαγωνισμό κατορθώσαμε να δώσουμε μαθήματα ¨εξανθρωπισμού¨ του παγκόσμιου ιστού καθώς η δράση εκτυλίχθηκε στο διαδίκτυο και το σχολείο έγινε το κέντρο του ενδιαφέροντος. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι η δράση μας παρουσίασε έναν άλλο εναλλακτικό τρόπο προσέγγισης της μάθησης που λαβαίνει χώρα στα σχολικά εργαστήρια πληροφορικής. 

Η έκδοση των αναμνηστικών εντύπων γέμισε χαρά τους διαγωνιζόμενους ¨συγγραφείς¨ που είδαν τα έργα τους από την πλευρά του ¨αναγνώστη¨ δημοσιευμένα σε καλαίσθητες εκδόσεις μεγάλων εκδοτικών οίκων (Α.Α. Λιβάνη και Σύγχρονη Εκπαίδευση- Σχήμα. 3, 4). Η συμβίωση αναγνώστη- συγγραφέα μέσα από την ανταλλαγή απέφερε καρπούς στο σχολείο του 21ου αιώνα (Rosenblatt, 1989). Το κέρδος στο γνωστικό επίπεδο ήταν μεγάλο καθώς απέκτησαν γνώση του κόσμου που διαβιούν, γνώση των πολλαπλών μορφών σύγχρονης επικοινωνίας και των δυνατοτήτων τους μέσα από σχολικές δράσεις. Αλλά και στο κοινωνικό επίπεδο το κέρδος αποτιμάται θετικά καθώς έμαθαν να δουλεύουν ατομικά και ομαδικά «αναγκαιότητα σήμερα περισσότερο από κάθε άλλη φορά» για έναν κοινό σκοπό (Fairclough), να υπηρετούν το πολιτιστικό ιδεώδες μιας ουμανιστικής παιδαγωγικής.
Το όλο εγχείρημα αξιοποιήθηκε και είδε το φως της δημοσιότητας ποικιλοτρόπως: Στο παιδικό περιοδικό Γεια Χαρά, στο περιοδικό Αερόστατο του ΔΙΠΟΔΕ, σε εφημερίδες και έντυπα (Ερευνητές της Καθημερινής) αλλά και σε ηλεκτρονικά σχολικά έντυπα (e-εφημερίδα), στον Τοπικό Τύπο, στο Ραδιόφωνο και τέλος σε τηλεοπτικές εκπομπές της ΕΡΤ.

Από την άλλη, τα έργα αποτέλεσαν πηγή  αναδημιουργίας καθώς ντύθηκαν με μελωδίες, δραματοποιήθηκαν, πήραν τη μορφή θεατρικών διαλόγων και ανέβηκαν ¨ζωντανά¨ στη σκηνή παιγμένα από τους μετέχοντες στις επίσημες βραδιές της Απονομής των Βραβείων (λεπτομέρειες στα Δελτία Τύπου που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα του σχολείου: http://1dim-akrat.ach.sch.gr/istoria.htm). Η σοδειά του 2ου Διαγωνισμού που αφορούσε έθιμα από όλο τον κόσμο, αποτέλεσε πλούσιο παιδαγωγικό υλικό για αναζήτηση πληροφοριών για τον λαϊκό πολιτισμό σε σχολικές εργασίες μέσα από διαθεματικές προσεγγίσεις.

Τρεις σημαντικές βραβεύσεις σημάδεψαν την πορεία των Διαδικτυακών Φτερουγισμάτων και στάθηκαν πηγή χαράς και ανατροφοδότησης για μαθητές και εκπαιδευτικούς:

 Βραβείο Παπαδόπουλου (2002), για την προώθηση της φιλαναγνωσίας μέσω διαδικτύου από το σωματείο Κύκλος του Ελληνικού Παιδικού Βιβλίου.

 Βραβείο Βασιλικής Τροβά, (2002), για την αναμνηστική έκδοση με τα έθιμα από τη Γυναικεία Λογοτεχνική Συντροφιά.

 Βράβευση: «Λιλιπούτειοι Δημοσιογράφοι της Αχαΐας» (2003), των Αχαιών μαθητών που συμμετείχαν στον 2ο Διαγωνισμό από την ΕΣΗΕΠΗΝ (Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Πελοποννήσου, Ηπείρου και Νήσων), την ΕΡΑ Πάτρας  και την οργάνωση ΟΜΕΠ παράρτημα Προσχολικής Αγωγής Πάτρας.

Το σχολείο της γνώσης δεν μπορεί να παράγει μόνο τεχνοκράτες αλλά και ισορροπημένους ανθρώπους με βασικές γνώσεις και δεξιότητες που θα τους οδηγήσουν στην επιβίωση σε μια συνεχώς μεταλλασσόμενη κοινωνία. Οι μαθητές που πήραν μέρος στην διαδικτυακή δράση αντιμετωπίστηκαν ως ενεργά κοινωνικά υποκείμενα που στην προσπάθειά τους να μεταβάλλουν και να εξελίξουν τον εαυτό τους, κατορθώνουν να μεταβάλλουν την ίδια την κοινωνία.
Μέσα από ένα σύστημα οικουμενικών αξιών μπορούμε να μετατρέψουμε τη συνεχώς διογκούμενη γνώση σε σοφία. Εάν η ορθολογιστική σκέψη ήταν αυτή που οδήγησε στην ανάπτυξη των Ν.Τ, ο ίδιος ο ορθολογισμός πρέπει να προάγει τον ανθρωπισμό και την πολιτιστική δράση σε πρωταρχικές αξίες του σύγχρονου σχολείου.

Το παιδί δεν αντιμετωπίζεται ως ένας «καταναλωτής» παιδείας και αξιών, αλλά ως ένας δημιουργός και παραγωγός αξιών και παιδείας... ένα σχολείο ζωντανό και  νέο μπορεί να είναι μόνο ένα σχολείο για «δημιουργούς» αναφέρει ο Τζάνι Ροντάρι στη Γραμματική της φαντασίας (Ροντάρι, 2001). Έναν τέτοιο τύπο σχολείου οραματιστήκαμε και προσπαθήσαμε να  υλοποιήσουμε μέσα από την διαδικτυακή αυτή δράση που μας άφησε κέρδος στις βαλίτσες μας το ίδιο το ταξίδι. Το ταξίδι της αναζήτησης, της συμμετοχής, της συνεργασίας, της αλληλεπίδρασης, το ταξίδι της επικοινωνίας.

Για να τροφοδοτήσει η Παιδεία την οικουμένη με Πρόσωπα, όπως πολύ χαρακτηριστικά αναφέρει ο Κοσμόπουλος  στην Οδηγητική του πρέπει η αγωγή να στρέφεται προς την προσωπικότητα, την αυτονομία του νέου ανθρώπου αλλά και την κοινωνική του προσαρμογή σε έναν μεταλλασσόμενο κόσμο (Κοσμόπουλος, 1990). Ίσως με αυτές τις δράσεις να κατορθώσει τελικά το σχολείο της γνώσης να κάνει όχι μόνο ευτυχισμένους τους ¨κατοίκους¨ του αλλά να τους εφοδιάσει με γνώσεις και δεξιότητες ζωής. Να λειτουργήσει, τέλος, στο πλαίσιο των προδιαγραφών ενός σύγχρονου, επίκαιρου και αποτελεσματικού εκπαιδευτικού συστήματος όπως ευαγγελίζεται το Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών με στόχο  την «ανάδειξη των ενδιαφερόντων κάθε μαθητή  και την ενθάρρυνση των κλίσεων του» (ΔΕΠΠΣ, 2003).


 

Αναστασία Ευσταθίου,
Εκπαιδευτικός- Συγγραφέας 

 

 

Βιβλιογραφία

Αλαχιώτης, Στ., δημοσιεύτηκε στις 29-06-2003, Η δύναμη της μάθησης, εφημερίδα το Βήμα.
1ο Δημοτικό σχολείο Ακράτας, (2002), Με ένα ¨ποντίκι¨ στη χώρα των εθίμων, επιμ. Αν. Ευσταθίου, "Σύγχρονη Εκπαίδευση", Αθήνα.
Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγράμματος Σπουδών, (Μάρτιος 2003), ΦΕΚ 303,         τεύχος δεύτερο, 3735.                       
Barnicoat, J., A teacher's guide to NEWSPAPERS AND CONSERVATION, English Heritage, London.
Commeyras, M., (1994), On Choosing to Be a Literacy Animator, στο site: www.readingonline.org/articles/commeyras/, προσπέλαση 15/2/2004
Dewey, J., & Bentley, A.F., (1949), Knowing and the Known, Beacon Press, Boston.
e-εφημερίδα, Μηνιαίο Διασχολικό περιοδικό στο site: http://daskalos.edu.gr. προσπέλαση 16/1/2004, τεύχ. 12.
Fairclough, J., A teacher's guide to HISTORY THROUGH ROLE PLAY, English Heritage, London.
Κοσμόπουλος, Α., (1990), Ψυχολογία και Οδηγητική της παιδικής και νεανικής ηλικίας,  109, Γρηγόρη, Αθήνα.
Maslow, A., (1954), Motivation and Personality, Harper and Row, New York.
Μπίρκερτς, Σ., (1998), Οι ελεγείες του Γουτεμβέργιου, η μοίρα της ανάγνωσης στην ηλεκτρονική εποχή, Καστανιώτης, Αθήνα. 
Παπούλια- Τζελέπη,  Π., (1996), Πανεπιστημιακές Παραδόσεις Διδακτικής Μεθοδολογίας Στοχαστικοκριτική Διδασκαλία: Θεωρία και Πράξη, 3, Εκτυπωτικό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών, Πάτρα.
Ράπτης, Α., και Ράπτη, Α., (2002), Μάθηση και Διδασκαλία στην Εποχή της Πληροφορίας, Αθήνα.
Ροντάρι, Τ., (2001), Γραμματική της φαντασίας,  208, Μεταίχμιο.
Rosenblatt, L.M., (1989), WRITING AND READING The Transactional Theory In J. Mason, (ed) Reading and Writing Connections, 163, Boston MA: Albyn Bacon.
UNESCO, Έκθεση της Διεθνούς Επιτροπής για την Εκπαίδευση στον 21ο αιώνα, (1999), Εκπαίδευση ο θησαυρός που κρύβει μέσα της, 156, Gutenberg, Αθήνα.

 

 

 

Блог http://webekm.com/ и още нещо.

Full premium theme for CMS

Bookmaker bet365 The best odds.